شاخص تراز تجاری


بررسی نقش شاخص وابستگی صادرات به واردات در رابطه میان نرخ ارز حقیقی و تراز تجاری در اقتصاد ایران

هفتمین کنفرانس مطالعات مدیریت اقتصاد و حسابداری صنعت محور

خرید و دانلود فایل مقاله

با استفاده از پرداخت اینترنتی بسیار سریع و ساده می توانید اصل این مقاله را که دارای 19 صفحه است به صورت فایل PDF در اختیار داشته باشید.

مشخصات نویسندگان مقاله بررسی نقش شاخص وابستگی صادرات به واردات در رابطه میان نرخ ارز حقیقی و تراز تجاری در اقتصاد ایران

چکیده مقاله :

اثرپذیری کسری تراز تجاری غیرنفتی ایران از نوسانات نرخ ارز همواره یکی از موضوعات مورد مجادله در حوزه سیاستگذاری و محافل علمی بوده است. سیستم ارزی مدیریت شده کشور و نقش پررنگ دولت در عرضه و تقاضای ارز به واسطه درآمدهای نفتی باعث شده بازار ارز هیچگاه مجال بروز نرخ ارز منعکس کننده نیروهای بازار را نیابد. در چنین شرایطی همواره این سوال مطرح بوده است که آیا افزایش نرخ ارز در ایران به واسطه ارزانتر شدن قیمت کالاهای صادراتی و گرانتر شدن کالاهای وارداتی منجر به بهبود وضعیت تراز تجاری خواهد شد و یا آنکه موانعی برای تحقق این اثرپذیری وجود دارد. یکی از این موانع میتواند ساختار تجاری و صنعتی کشور از منظر نوع کالاهای مورد مبادله ایران با سایر کشورها و نیز وابستگی صنایع تولیدی کشور به واردات باشد.در همین راستا، رابطه میان نرخ ارز و تراز تجاری در اقتصاد ایران با در نظر گرفتن نقش شاخص وابستگی صادرات به واردات در قالب مدل رگرسیون آستانه ای گسسته برای دوره زمانی ۱۳۸۰:۱ تا ۱۳۹۸:۴ مورد بررسی قرار گرفت. نتایج مدل نشان داد شکست ساختاری در تعامل نرخ ارز حقیقی و تراز تجاری رخ داده است و شاخص تراز تجاری میزان اثرگذاری نرخ ارز قبل از نقطه شکست مثبت و معنادار و این میزان اثرگذاری بعد از شکست بدون معنا است. برطبق مبانی نظری نیز انتظار بر آن است که با افزایش واردات بری صادرات، افزایش نرخ ارز به واسطه افزایش هزینه تولید کالای صادراتی، لزوما منجر به بهبود وضعیت صاردات نشود.

کلیدواژه ها:

کد مقاله /لینک ثابت به این مقاله

کد یکتای اختصاصی (COI) این مقاله در پایگاه سیویلیکا ICAMAO07_033 میباشد و برای لینک دهی به این مقاله می توانید از لینک زیر استفاده نمایید. این لینک همیشه ثابت است و به عنوان سند ثبت مقاله در مرجع سیویلیکا مورد استفاده قرار میگیرد:

نحوه استناد به مقاله :

در صورتی که می خواهید در اثر پژوهشی خود به این مقاله ارجاع دهید، به سادگی می توانید از عبارت زیر در بخش منابع و مراجع استفاده نمایید:

باقرپرمهر، شعله و موسوی نیک، سیدهادی و خیراندیش، الهام،1401،بررسی نقش شاخص وابستگی صادرات به واردات در رابطه میان نرخ ارز حقیقی و تراز تجاری در اقتصاد ایران،هفتمین کنفرانس مطالعات مدیریت اقتصاد و حسابداری صنعت محور،تهران،https://civilica.com/doc/1492885


در داخل متن نیز هر جا که به عبارت و یا دستاوردی از این مقاله اشاره شود پس از ذکر مطلب، در داخل پارانتز، مشخصات زیر نوشته می شود.
برای بار اول: ( 1401، باقرپرمهر، شعله؛ سیدهادی موسوی نیک و الهام خیراندیش )
برای بار دوم به بعد: ( 1401، باقرپرمهر؛ موسوی نیک و خیراندیش )
برای آشنایی کامل با نحوه مرجع نویسی لطفا بخش راهنمای سیویلیکا (مرجع دهی) را ملاحظه نمایید.

مدیریت اطلاعات پژوهشی

اطلاعات استنادی این مقاله را به نرم افزارهای مدیریت اطلاعات علمی و استنادی ارسال نمایید و در تحقیقات خود از آن استفاده نمایید.

تراز تجاری ایران در سراشیبی /واردات اوج گرفت

تراز تجاری ایران در سراشیبی /واردات اوج گرفت

به گزارش اقتصادنیو، بنا به آخرین آمار منتشر شده بانک مرکزی از تراز پرداخت ها، ارزش صادرات اقتصاد ایران در اردیبهشت امسال 4.8 میلیارد دلار بوده است، این در حالیست که در همین ماه ارزش واردات به داخل کشور نزدیک به 5.3 میلیارد دلار برآورد شده است.

بر این اساس تراز تجاری اقتصاد کشور پس از اینکه بعد از پنج ماه در فروردین مثبت شده بود، بار دیگر در دومین ماه سال 1401 منفی شد. بررسی ها نشان می دهد رشد واردات ماهانه در اردیبهشت ماه نسبت به فروردین بالغ بر 87 رصد رشد داشته است، این شاخص در بازه زمانی سال گذشته تنها حدود 33 درصد بوده است.

جهش واردات در حالی در اردیبهشت ماه رخ داده است که تقریبا از اوایل همین ماه شاهد افزایش در نرخ ارز بوده ایم. در این گزارش به بررسی تراز تجاری و همچنین ارزش صادرات و واردات شکل گرفته در اقتصاد ایران در 14 ماه گذشته پرداخته شده است.

نوسان صادرات در سال گذشته

بررسی ها نشان می دهد ارزش صادرات ماهانه غیر نفتی اقتصاد ایران در سال گذشته نوسانات زیادی داشته است. کمترین مقدار صادرات غیر نفتی سال 1400 در فروردین ماه به ارزش 2 میلیارد و 968 میلیون دلار رقم خورده است. در دو ماه بعدی با روند صعودی در افزایش صادرات مواجه بوده ایم و این رقم در خرداد ماه به بالغ بر 4.3 میلیارد دلار رسید، این رقم بالاترین مقدار صادرات غیر نفتی در شش ماهه نخست سال بوده است.

اما از خرداد ماه بار دیگر روند نزولی در ارزش صادرات شکل گرفت. لازم به ذکر است رقم صادرات با احتساب میعانات گازی است. بالاترین مقدار صادرات غیر نفتی کشور در سال گذشته در مهر ماه به ارزش 5 میلیارد و 268 میلیون دلار رخ داده است، حجم صادرات انجام شده در این ماه بالغ بر 15 میلیون تن بوده است. به مانند روند قبلی باز هم صادرات در روند نزولی قرار گرفت و در دی ماه به 3.6 میلیارد دلار رسید.

افزایش صادرات در اردیبهشت 1401

رقم صادرات غیر نفتی از حدود 4.7 میلیارد دلار در بهمن ماه به 5 میلیارد و 103 میلیون دلار در اسفند ماه رسید. به بیان دیگر در ماه پایانی سال ارزش صادرات غیر نفتی کشور حدود 400 میلیون دلار افزایش یافت. اما این روند صعودی نتوانست در سال جدید نیز تداوم داشته باشد و این رقم در فروردین ماه 1401 به رقم 3.7 میلیارد دلار رسید. این رقم در حدود میزان صادرات دی ماه سال گذشته بوده است. ارزش صادرات غیر نفتی به طور کلی معمولا در ابتدای سال با یک کاهش مواجه مواجه می شود که ای رخداد در سال جاری نیز تکرار شد. اما رقم صادرات فروردین 1401 در مقایسه با فروردین 1400 به شکل قابل توجهی بالاتر بوده است.

ارزش صادراتی غیر نفتی ماهانه کشور با بالغ بر 1.1 میلیارد دلار افزایش نسبت به فرورین، به رقم 4 میلیارد و 817 میلیون دلار رسیده است. به بیان دیگر صادرات ماهانه در دومین ماه از سال جاری نسبت به فروردین حدود 30 درصد افزایش یافته است، بررسی ها نشان می دهد رشد این شاخص در بازه زمانی مشابه سال قبل تنها 13 درصد بوده است. از این حیث می توان عنوان کرد میزان وضعیت صادرات نسبت سال گذشته بهبود یافته است.

photo_2022-07-19_02-24-14

جهش بالای واردات در اردیبهشت

به غیر از یک نوسان مقدار واردات در ماه های مرداد و شهریور 1400، می توان گفت که روند واردات در سال گذشته صعودی و فزاینده بوده است، به گونه ای که میزان واردات ماهانه از 2.7 میلیارد دلار در فروردین ماه به 5.1 میلیارد دلار در بهمن ماه رسیده است.

بالاترین میزان واردات اقتصاد ایران در سال گذشته در شهریور ماه به ارزش 6 میلیارد و 490 میلیون تومان به ثبت رسیده است. همچنین کمترین مقدار نیز در مرداد ماه به ارزش 2 میلیارد دلار بوده است.

رقم واردات در ماه پایانی سال 1400 به 6.4 میلیارد دلار رسید، بر این اساس افزایش مقدار واردات ماهانه در اسفند ماه نسبت به بهمن بالغ بر 1.3 میلیارد دلار بوده است. به مانند صادرات در شاخص واردات نیز در فروردین امسال با کاهش جدی در واردات مواجه بوده ایم، این شاخص در نخستین ماه سال جاری به 2 میلیارد و 824 میلیون دلار کاهش یافته است.

ارزش واردات ماهانه با 2.4 میلیارد دلار افزایش نسبت به ماه نخست سال، به 5 میلیارد و 291 میلیون دلار رسیده است. به عبارت دیگر واردات ماهانه اقتصاد ایران در اردیبهشت بالغ بر 87 درصد افزایش یافته، چنانچه رشد واردات در همین بازه زمانی در سال 1400 را محاسبه کنیم متوجه جهش بالای واردات در سال جاری می شویم. رشد این شاخص در ماه دوم سال گذشته تنها 33 درصد برآورد شده است.پیش بینی می‌شود با توجه به افزایش نرخ در خرداد ماه، روند صعودی واردات در خرداد تکرار نشود.

تراز تجاری منفی است

تراز تجاری یکی از اصلی ترین اجزای تراز پرداخت ها است که تحلیل آن در اقتصاد کلان بسیار حائز اهمیت است، چراکه کسری یا مازاد تراز پرداخت ها بر روی بسیاری از متغیر های کلان اقتصادی تاثیر گذار است. از میان دوازده سال گذشته در پنج ماه میزان صادرات بیش از واردات بوده یا به بیان دیگر تراز تجاری ماهانه مثبت بوده است و در هفت ماه نیز میزان واردات بیش از صادرات بوده است. تراز شاخص تراز تجاری تجاری اقتصاد ایران در سال گذشته منفی 4 میلیارد و 482 میلیون دلار برآورد شده است.

یکی از عمده ترین دلایل کاهش صادرات در ماه های پایانی 1400، کاهش رشد تولید کالا های واسطه در کشور بوده است، به گونه ای که میانگین رشد ماهانه تولید کالا های واسطه ای در شش ماهه دوم سال گذشته منفی برآورد شده است. با توجه به اینکه کالا های واسطه ای عموما کالا های صادراتی اقتصاد ایران هستند، کاهش رشد تولید در اینگونه اقلام به معنی کم رونق شدن صادرات است. بررسی ها نشان می‌دهد در فروردین ماه امسال مانند فروردین 1400 تراز تجاری مثبت بوده است.

تراز تجاری بار دیگر منفی شد

تراز تجاری که در نخستین ماه سال به شکل مناسبی مثبت به ثبت رسیده بود با جهش واردات در اردیبهشت ماه برای بار دیگر منفی شد. به بیان دیگر در دومین ماه از بهار 1401 میزان واردات در اقتصاد ایران 474 میلیون دلار بیشتر از صادرات غیر نفتی بوده است که نسبت به مقدار همین شاخص در ماه مشابه سال قبل حدود 100 میلیون دلار بیشتر بوده است.

تراز تجاری در حالی در اردیبهشت ماه مثبت بوده است که تقریبا از اوایل این ماه شاهد افزایش در قیمت دلار بوده ایم. با وجود اینکه جهش اصلی نرخ ارز در روزهای پایانی اردیبهشت ماه و آغازین خرداد بوده است، باز هم انتظار نمی رفت که با این جهش در واردات مواجه شویم. چنانچه در ماه های آتی علی رغم افزایش بالای نرخ ارز شاهد مثبت شده تراز تجاری نباشیم، می توان گفت که صادرات و واردات اقتصاد ایران بی کشش یا کم کشش است.

تراز تجاری ایران در سراشیبی /واردات اوج گرفت

تراز تجاری ایران در سراشیبی /واردات اوج گرفت

به گزارش اقتصادنیو، بنا به آخرین آمار منتشر شده بانک مرکزی از تراز پرداخت ها، ارزش صادرات اقتصاد ایران در اردیبهشت امسال 4.8 میلیارد دلار بوده است، این در حالیست که در همین ماه ارزش واردات به داخل کشور نزدیک به 5.3 میلیارد دلار برآورد شده است.

بر این اساس تراز تجاری اقتصاد کشور پس از اینکه بعد از پنج ماه در فروردین مثبت شده بود، بار دیگر در دومین ماه سال 1401 منفی شد. بررسی ها نشان می دهد رشد واردات ماهانه در اردیبهشت ماه نسبت به فروردین بالغ بر 87 رصد رشد داشته است، این شاخص در بازه زمانی سال گذشته تنها حدود 33 درصد بوده است.

جهش واردات در حالی در اردیبهشت ماه رخ داده است که تقریبا از اوایل همین ماه شاهد افزایش در نرخ ارز بوده ایم. در این گزارش به بررسی تراز تجاری و همچنین ارزش صادرات و واردات شکل گرفته در اقتصاد ایران در 14 ماه گذشته پرداخته شده است.

نوسان صادرات در سال گذشته

بررسی ها نشان می دهد ارزش صادرات ماهانه غیر نفتی اقتصاد ایران در سال گذشته نوسانات زیادی داشته است. کمترین مقدار صادرات غیر نفتی سال 1400 در فروردین ماه به ارزش 2 میلیارد و 968 میلیون دلار رقم خورده است. در دو ماه بعدی با روند صعودی در افزایش صادرات مواجه بوده ایم و این رقم در خرداد ماه به بالغ بر 4.3 میلیارد دلار رسید، این رقم بالاترین شاخص تراز تجاری مقدار صادرات غیر نفتی در شش ماهه نخست سال بوده است.

اما از خرداد ماه بار دیگر روند نزولی در ارزش صادرات شکل گرفت. لازم به ذکر است رقم صادرات با احتساب میعانات گازی است. بالاترین مقدار صادرات غیر نفتی کشور در سال گذشته در مهر ماه به ارزش 5 میلیارد و 268 میلیون دلار رخ داده است، حجم صادرات انجام شده در این ماه بالغ بر 15 میلیون تن بوده است. به مانند روند قبلی باز هم صادرات در روند نزولی قرار گرفت و در دی ماه به 3.6 میلیارد دلار رسید.

افزایش صادرات در اردیبهشت 1401

رقم صادرات غیر نفتی از حدود 4.7 میلیارد دلار در بهمن ماه به 5 میلیارد و 103 میلیون دلار در اسفند ماه رسید. به بیان دیگر در ماه پایانی سال ارزش صادرات غیر نفتی کشور حدود 400 میلیون دلار افزایش یافت. اما این روند صعودی نتوانست در سال جدید نیز تداوم داشته باشد و این رقم در فروردین ماه 1401 به رقم 3.7 میلیارد دلار رسید. این رقم در حدود میزان صادرات دی ماه سال گذشته بوده است. ارزش صادرات غیر نفتی به طور کلی معمولا در ابتدای سال با یک کاهش مواجه مواجه می شود که ای رخداد در سال جاری نیز تکرار شد. اما رقم صادرات فروردین 1401 در مقایسه با فروردین 1400 به شکل قابل توجهی بالاتر بوده است.

ارزش صادراتی غیر نفتی ماهانه کشور با بالغ بر 1.1 میلیارد دلار افزایش نسبت به فرورین، به رقم 4 میلیارد و 817 میلیون دلار رسیده است. به بیان دیگر صادرات ماهانه در دومین ماه از سال جاری نسبت به فروردین حدود 30 درصد افزایش یافته است، بررسی ها نشان می دهد رشد این شاخص در بازه زمانی مشابه سال قبل تنها 13 درصد بوده است. از این حیث می توان عنوان کرد میزان وضعیت صادرات نسبت سال گذشته بهبود یافته است.

photo_2022-07-19_02-24-14

جهش بالای واردات در اردیبهشت

به غیر از یک نوسان مقدار واردات در ماه های مرداد و شاخص تراز تجاری شهریور 1400، می توان گفت که روند واردات در سال گذشته صعودی و فزاینده بوده است، به گونه ای که میزان واردات ماهانه از 2.7 میلیارد دلار در فروردین ماه به 5.1 میلیارد دلار در بهمن ماه رسیده است.

بالاترین میزان واردات اقتصاد ایران در سال گذشته در شهریور ماه به ارزش 6 میلیارد و 490 میلیون تومان به ثبت رسیده است. همچنین کمترین مقدار نیز در مرداد ماه به ارزش 2 میلیارد دلار بوده است.

رقم واردات در ماه پایانی سال 1400 به 6.4 میلیارد دلار رسید، بر این اساس افزایش مقدار واردات ماهانه در اسفند ماه نسبت به بهمن بالغ بر 1.3 میلیارد دلار بوده است. به مانند صادرات در شاخص واردات نیز در فروردین امسال با کاهش جدی در واردات مواجه بوده ایم، این شاخص در نخستین ماه سال جاری به 2 میلیارد و 824 میلیون دلار کاهش یافته است.

ارزش واردات ماهانه با 2.4 میلیارد دلار افزایش نسبت به ماه نخست سال، به 5 میلیارد و 291 میلیون دلار رسیده است. به عبارت دیگر واردات ماهانه اقتصاد ایران در اردیبهشت بالغ بر 87 درصد افزایش یافته، چنانچه رشد واردات در همین بازه زمانی در سال 1400 را محاسبه کنیم متوجه جهش بالای واردات در سال جاری می شویم. رشد این شاخص در ماه دوم سال گذشته تنها 33 درصد برآورد شده است.پیش بینی می‌شود با توجه به افزایش نرخ در خرداد ماه، روند صعودی واردات در خرداد تکرار نشود.

تراز تجاری منفی است

تراز تجاری یکی از اصلی ترین اجزای تراز پرداخت ها است که تحلیل آن در اقتصاد کلان بسیار حائز اهمیت است، چراکه کسری یا مازاد تراز پرداخت ها بر روی بسیاری از متغیر های کلان اقتصادی تاثیر گذار است. از میان دوازده سال گذشته در پنج ماه میزان صادرات بیش از واردات بوده یا به بیان دیگر تراز تجاری ماهانه مثبت بوده است و در هفت ماه نیز میزان واردات بیش از صادرات بوده است. تراز تجاری اقتصاد شاخص تراز تجاری ایران در سال گذشته منفی 4 میلیارد و 482 میلیون دلار برآورد شده است.

یکی از عمده ترین دلایل کاهش صادرات در ماه های پایانی 1400، کاهش رشد تولید کالا های واسطه در کشور بوده است، به گونه ای که میانگین رشد ماهانه تولید کالا های واسطه ای در شش ماهه دوم سال گذشته منفی برآورد شده است. با توجه به اینکه کالا های واسطه ای عموما کالا های صادراتی اقتصاد ایران هستند، کاهش رشد تولید در اینگونه اقلام به معنی کم رونق شدن صادرات است. بررسی ها نشان می‌دهد در فروردین ماه امسال مانند فروردین 1400 تراز تجاری مثبت بوده است.

تراز تجاری بار دیگر منفی شد

تراز تجاری که در نخستین ماه سال به شکل مناسبی مثبت به ثبت رسیده بود با جهش واردات در اردیبهشت ماه برای بار دیگر منفی شد. به بیان دیگر در دومین ماه از بهار 1401 میزان واردات در اقتصاد ایران 474 میلیون دلار بیشتر از صادرات غیر نفتی بوده است که نسبت به مقدار همین شاخص در ماه مشابه سال قبل حدود 100 میلیون دلار بیشتر بوده است.

تراز تجاری در حالی در اردیبهشت ماه مثبت بوده است که تقریبا از اوایل این ماه شاهد افزایش در قیمت دلار بوده ایم. با وجود اینکه جهش اصلی نرخ ارز در روزهای پایانی اردیبهشت ماه و آغازین خرداد بوده است، باز هم انتظار نمی رفت که با این جهش در واردات مواجه شویم. چنانچه در ماه های آتی علی رغم افزایش بالای نرخ ارز شاهد مثبت شده تراز تجاری نباشیم، می توان گفت که صادرات و واردات اقتصاد ایران بی کشش یا کم کشش است.

فراز و فرود تراز تجاری در سال 1400

فراز و فرود تراز تجاری در سال 1400

به گزارش اقتصادنیوز، بنا به آخرین آمار منتشر شده از بانک مرکزی، تراز تجاری اقتصاد ایران در نخستین ماه سال جاری 875 هزار میلیارد تومان برآورد شده است، این در حالیست که در سال 1400 تراز تجاری نزدیک به منفی 4.5 میلیارد دلار به ثبت رسیده است.

همچنین کمترین میزان تراز تجاری در نیمه دوم سال گذشته در اسفند رخ داده است. البته بر اساس روند سال های گذشته نیز معمولا در فروردین میزان صادرات غیر نفتی بیش از واردات بوده است.

با توجه به افزایش نرخ ارز در چند ماه اخیر پیش بینی می شود روند واردات در سال 1401 نتواند مانند سال های گذشته صعودی باشد، به بیان ساده تر با توجه به افزایش نرخ ارز و گران شدن کالا های خارجی برآورد این است که حداقل در نیمه نخست سال میزان واردات از صادرات بیش تر نباشد. در این گزارش به میزان و صاردات و واردات در سیزده ماه گذشته و همچنی تراز تجاری در همین بازه پرداخته شده است.

فراز و فرود تراز تجاری در 1400

بررسی ها نشان می دهد ارزش صادرات ماهانه غیر نفتی اقتصاد ایران در سال گذشته نوسانات زیادی داشته است. کمترین مقدار صادرات غیر نفتی سال 1400 در فروردین ماه به ارزش 2 میلیارد و 968 میلیون دلار رقم خورده است. در دو ماه بعدی با روند صعودی در افزایش صادرات مواجه بوده ایم و این رقم در خرداد ماه به بالغ بر 4.3 میلیارد دلار رسید، این رقم بالاترین مقدار صادرات غیر نفتی در شش ماهه نخست سال بوده است.

اما از خرداد ماه بار دیگر روند نزولی در ارزش صادرات شکل گرفت. لازم به ذکر است رقم صادرات با احتساب میعانات گازی است. بالاترین مقدار صادرات غیر نفتی کشور در سال گذشته در مهر ماه به ارزش 5 میلیارد و 268 میلیون دلار رخ داده است، حجم صادرات انجام شده در این ماه بالغ بر 15 میلیون تن بوده است. به مانند روند قبلی باز هم صادرات در روند نزولی قرار گرفت و در دی ماه به 3.6 میلیارد دلار رسید.

صعود در اسفند، سقوط در فروردین

رقم صادرات غیر نفتی از حدود 4.7 میلیارد دلار در بهمن ماه به 5 میلیارد و 103 میلیون دلار در اسفند ماه رسید. به بیان دیگر در ماه پایانی سال ارزش صادرات غیر نفتی کشور حدود 400 میلیون دلار افزایش یافت. اما این روند صعودی نتوانست در سال جدید نیز تداوم داشته باشد و این رقم در فروردین ماه 1401 به رقم 3.7 میلیارد دلار رسید. این رقم در حدود میزان صادرات دی ماه سال گذشته بوده است.

ارزش صادرات غیر نفتی به طور کلی معمولا در ابتدای سال با یک کاهش مواجه مواجه می شود که ای رخداد در سال جاری نیز تکرار شد. اما رقم صادرات فروردین 1401 در مقایسه با فروردین 1400 به شکل قابل توجهی بالاتر بوده است.

photo_2022-07-04_15-35-38

جهش واردات در اسفند

به طور کلی به غیر از یک نوسان مقدار واردات در ماه های مرداد و شهریور 1400، می توان گفت که روند واردات در سال گذشته صعودی و فزاینده بوده است، به گونه ای که میزان واردات ماهانه از 2.7 میلیارد دلار در فروردین ماه به 5.1 میلیارد دلار در بهمن ماه رسیده است. بالاترین میزان واردات اقتصاد ایران در سال گذشته در شهریور ماه به ارزش 6 میلیارد و 490 میلیون تومان به ثبت رسیده است. همچنین کمترین مقدار نیز در مرداد ماه به ارزش 2 میلیارد شاخص تراز تجاری دلار بوده است.

رقم واردات در ماه پایانی سال 1400 به 6.4 میلیارد دلار رسید، بر این اساس افزایش مقدار واردات ماهانه در اسفند ماه نسبت به بهمن بالغ بر 1.3 میلیارد دلار بوده است. به مانند صادرات در شاخص واردات نیز در فروردین امسال با کاهش جدی در واردات مواجه بوده ایم، این شاخص در نخستین ماه سال جاری به 2 میلیارد و 824 میلیون دلار کاهش یافته است. پیش بینی می شود با توجه افزایش نرخ ارز در ماه گذشته میزان واردات در ادامه سال مانند سال های پیشین روند صعودی نگیرد.

تراز تجاری 1400؛ منفی 4.5 میلیارد

تراز تجاری یکی از اصلی ترین اجزای تراز پرداخت ها است که تحلیل آن در اقتصاد کلان بسیار حائز اهمیت است، چراکه کسری یا مازاد تراز پرداخت ها بر روی بسیاری ار متغیر های کلان اقتصادی تاثیر گذار است. از میان دوازده سال گذشته در پنج ماه میزان صادرات بیش از واردات بوده یا به بیان دیگر تراز تجاری ماهانه مثبت بوده است و در هفت ماه نیز میزان واردات بیش از صادرات بوده است. تراز تجاری اقتصاد ایران در سال گذشته منفی 4 میلیارد و 482 میلیون دلار برآورد شده است.

یکی از عمده ترین دلایل کاهش صادرات در ماه های پایانی 1400، کاهش رشد تولید کالا های واسطه در کشور بوده است، به گونه ای که میانگین رشد ماهانه تولید کالا های واسطه ای در شش ماهه دوم سال گذشته منفی برآورد شده است. با توجه به اینکه کالاهای واسطه ای عموما کالا های صادراتی اقتصاد ایران هستند، کاهش رشد تولید در اینگونه اقلام به معنی کم رونق شدن صادرات است. بررسی ها نشان می دهد در فروردین ماه امسال مانند فروردین 1400 تراز تجاری مثبت بوده است.

تراز تجاری؛ شاخص عملکرد کشور در صادرات و وارادات

تراز تجاری کشور

تحلیل بنیادی به متغیرهایی نیاز دارد تا بر اساس آن بتوان به بهترین شیوه شرکت‌ها را زیر ذره‌بین قرار داد. یکی از این متغیرهای تحلیل بنیادی تراز تجاری نام دارد. به طور خلاصه تراز تجاری تفاوت میان ارزش پولی صادرات و واردات یک کشور است که در یک بازه زمانی مشخص و واحد در نظر گرفته می‌شود.

نام دیگر تراز تجاری خالص صادرات است. زمانی که میزان صادرات از واردات بیشتر باشد، تراز تجاری عددی مثبت خواهد بود. در چنین شرایطی عدد به دست آمده مازاد تجاری نام می‌گیرد.

فهرست مطالب با دسترسی سریع

بیشتر بخوانید

تاثیرات مثبت شدن تراز تجاری کشور چیست؟

تراز تجاری کشور و متغیرهای تحلیل اقتصادی

اگر تراز تجاری مثبت باشد، می‌تواند اثرات مثبتی بر وضعیت اقتصادی بگذارد. به طور کلی در چنین شرایطی، اشتغال افزایش پیدا خواهد کرد و در نتیجه‌ آن نرخ بیکاری کم می‌شود. هرچه کالاهای بیشتری به فروش برسد، سرمایه‌ شرکت‌ها و هم‌چنین کشورها هم بیشتر می‌شود. در نهایت این مسئله موجب بهبود سطح زندگی افراد جامعه خواهد شد. این موارد خود در مقام متغیرهای تحلیل بنیادی می‌توانند در تحلیل یا خرید و فروش سهام موثر باشند. اما نباید این‌گونه تصور شود که مثبت بودن تراز تجاری همیشه به منزله قدرت بالای یک اقتصاد است. اگر تراز تجاری نسبت به میزانی که پیش‌بینی شده است بیشتر شود، انتظار می‌رود قیمت دلار افزایش پیدا کند.

پیامدهای منفی شدن تراز تجاری چیست؟

برعکس حالت پیش، اگر میزان صادرات کمتر از واردات باشد، تراز تجاری منفی می‌شود. در چنین شرایطی شاهد کسری تجاری یا شکاف تجاری خواهیم بود. به این ترتیب میزان پولی که از کشور خارج می‌شود بیشتر خواهد بود. اما تراز تجاری منفی همیشه هم اثرات بدی ندارد. برخی مواقع پیش می‌آید که سرمایه‌گذاری در بخش‌های مختلف، هزینه‌های زیادی را برای کشور ایجاد می‌کند. کشورها می‌خواهند در آینده از این موقعیت سرمایه‌گذاری بهره‌برداری کنند و یا به منظور ارتقای سطح زندگی مردم، اقدام به افزایش واردات کنند.

رابطه مستقیمی میان افزایش صادرات و بالا رفتن تقاضا برای ارز کشور صادرکننده وجود دارد. کشور واردکننده خدمات یا کالا، باید ارز رایج کشور صادرکننده را خریداری کند. به همین ترتیب هر چه میزان صادرات بیشتر شود، پول کشور صادرکننده تقویت می‌شود و رشد بیشتری پیدا می‌کند. تراز تجاری از دو تراز قابل مشاهده و تراز غیرقابل مشاهده به دست می‌آید. تراز تجاری قابل مشاهده همان کالاها و محصولاتی هستند که به صورت فیزیکی قابل رویت‌اند. خدمات نیز در دسته تراز تجاری غیرقابل مشاهده قرار می‌گیرند.

عوامل موثر بر تراز تجاری

یکی از شاخص تراز تجاری عوامل تاثیرگذار بر تراز تجاری استفاده شرکت‌ها از نیروی انسانی ساده یا ماهر است. هم‌چنین باید به این نکته هم توجه کرد که آیا مواد اولیه در کشور تغییر کرده و بعد صادر شده یا این‌که به صورت خام صادر شده است. چرا که این موضوع می‌تواند بر تراز تجاری اثر بگذارد. به علاوه در سیاست خارجی، تعرفه بالای کالاها و خدمات موجب منفی شدن تراز تجاری می‌‌شود. افزایش نرخ ارز هم موجب افزایش هزینه‌های صادرکنندگان می‌شود. در نتیجه این امر، میزان صادرات کم می‌شود.

تورم نیز عامل دیگری است که می‌تواند منجر به گران شدن یک کالای واحد در دو کشور مختلف شود. در سمت دیگر وجود تقاضای بالا موجب افزایش صادرات و در پی آن، مثبت شدن تراز تجاری می‌شود. تمام این مواد را می‌توان در دسته متغیرهای تحلیل بنیادی جای داد. اما عوامل دیگری نیز در این میان دخیل هستند. عواملی مانند:

  • هزینه‌های تولید شرکت‌ها مانند زمین، نیروی کار و میزان سرمایه
  • هزینه برای دسترسی به مواد اولیه
  • تحرکات قیمتی نرخ ارز در بازه‌های زمانی معین
  • مالیات
  • محدودیت‌های تجاری موجود
  • داشتن ارز خارجی کافی به منظور واردات
  • میزان کالاهایی که در داخل کشور تولید شده

تحقیق‌های فراوانی برای بررسی این متغیرهای تحلیل بنیادی انجام شده است. این عوامل بر تراز تجاری اثر می‌گذارند و تراز تجاری خود بازار سهام را تحت تاثیر قرار می‌دهد. این تحقیقات حاکی از آن است که افزایش تراز تجاری در کوتاه‌مدت، افت شاخص بورس را در پی خواهد داشت. اما به طور کلی در بیشتر مواقع رابطه میان تراز تجاری و شاخص بورس مستقیم است. به این ترتیب افزایش این تراز در بلندمدت شاخص بورس را افزایش می‌دهد. در نتیجه تراز تجاری مثبت، تقویت پول کشور و بازار سرمایه و هم‌چنین رونق سهام شرکت‌ها را به دنبال دارد.

درآمد داخلی و درآمد شرکای تجاری

اکنون که دانستیم عوامل موثر بر تراز تجاری چیست، با بررسی‌هایی که صورت گرفته می‌توان گفت که درآمد شرکای تجاری اثر چندانی روی تراز تجاری ندارد. در سمت مقابل این درآمد داخلی کشور است که در دسته موثرترین عوامل بر تراز تجاری جای می‌گیرد.

افزایش تراز تجاری در اغلب موارد، با افزایش درآمدهای نفتی کشور مرتبط است. وزارت امور اقتصاد و دارایی به صورت ماهانه تراز تجاری کشور را اعلام می‌کند. به عنوان مثال این نهاد میزان صادرات را از شهریور سال ۱۳۹۷ تا مرداد سال ۱۳۹۸ برابر با ۴۲.۸ میلیارد دلار اعلام کرده است. میزان واردات نیز طبق اعلام این سازمان برابر با ۴۱.۸ میلیارد دلار بوده است. اختلاف میان این دو عامل، موجب ایجاد تراز تجاری مثبت ۱ میلیارد دلاری در بازه زمانی مذکور شده است.

جمع‌بندی

به طور خلاصه می‌توان گفت تراز تجاری قدرت رقابتی یک کشور در بازارهای جهانی را نشان می‌دهد. این مولفه حاصل اختلاف میان صادرات و وارادات یک کشور است و می‌تواند مثبت یا منفی باشد. تراز تجاری از جمله متغیرهای تحلیل بنیادی است که حاکی از میزان سلامت اقتصاد یک کشور است. به این ترتیب برای تحلیل وضعیت اقتصاد کشور و هم‌چنین جهان، در کنار سایر عوامل کلان اقتصادی که در تحلیل بنیادی موثر هستند، باید به تراز تجاری نیز توجه ویژه‌ای داشت.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.