نگاهی به تجارت بین‌الملل


دانلود و خرید کتاب اقتصاد بین الملل، تئوری و سیاست (جلد اول، تجارت بین الملل)

برای خرید و دانلود کتاب اقتصاد بین الملل، تئوری و سیاست (جلد اول، تجارت بین الملل) نوشته پل. آر کروگمن و خواندن و شنیدن هزاران کتاب الکترونیکی و صوتی دیگر، اپلیکیشن طاقچه را رایگان نصب کنید.

دیگران دریافت کرده‌اند

معرفی کتاب اقتصاد بین الملل، تئوری و سیاست (جلد اول، تجارت بین الملل)

کتاب اقتصاد بین الملل، تئوری و سیاست (جلد اول، تجارت بین الملل) نوشته پل. آر کروگمن ، موریس اوبیسفلد و مارک جی. میلتز یکی از کتاب‌های تخصصی انتشارات دانشگاه شهیدبهشتی برای استفاده دانشجویان و پژوهشگران است.

دانشگاه شهید بهشتی یکی از معتبرترین دانشگاه‌های دولتی ایران است که از سال ۱۳۳۸ به عنوان یکی از مراکز علمی معتبر فعالیت خود را آغاز کرده است. این دانشگاه ۱۹ دانشکده، ۳ پردیس و ۱۶ پژوهشکده و مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی دارد.

انتشارات دانشگاه شهید بهشتی (دانشگاه ملی سابق) با نام اداره انتشارات در سال ۱۳۵۲ فعالیت خود را آغاز کرد، این مجموعه از سال ۱۳۵۳ مرکز فروش کتاب خود را هم در دانشگاه تاسیس کرد.

دکتر علی آموزش اولین مدیر این انشارات بود. این انتشارات سال ۱۳۵۴ با نام «دفتر انتشارات و تامین منابع درسی» فعالیت خود را به‌طور مستقل از اداره روابط عمومی دانشگاه گسترش داد.

فعالیت رسمی و سازمان یافته انتشارات و چاپخانه از سال ۱۳۵۹ با مدیریت دکتر رضا شعبانی شروع شد و بعد از چندین مرحله تغییر در سیستم، انتشارات دانشگاه شهید بهشتی در حال حاضر در زمینه چاپ و نشر آثار دانشگاهی و پژوهشی و مجلات بسیار توانمند است و آثار ارزشمندی در اختیار دانشجویان، اساتید و پژوهشگران قرار می‌دهد.

کتاب‌های انتشارات دانشگاه شهید بهشتی زیر نظر اساتید و متخصصین هر رشته منتشر می‌شوند و بهترین و جامع‌ترین اطلاعات را در اختیار خوانندگان قرار می‌دهند تا هم دانشجویان این دانشگاه و هم دانشجویان دانشگاه‌های دیگر و علاقه‌مندان بتوانند به راحتی به کتاب‌های مورد نیازشان دسترسی داشته باشند.

درباره کتاب اقتصاد بین الملل، تئوری و سیاست (جلد اول، تجارت بین الملل)

تاکنون مقالات و کتاب‌های بسیاری در مورد تجارت آزاد که مبنای تجارت بین‌الملـل و تأسیس سازمان‌های بین‌المللی تجارت در جهان کنونی بوده، نگاشته شده است. محتوای این منابع کـه به صورت متن درسی در دانشگاه‌های جهان تدریس می‌شود، درصـدد اثبـات منـافع تجـارت آزاد میـان تمامی کشورهای جهان در سطوح گوناگون درآمدی و پیشرفت اقتصادی است. از میان این منابع؛ کتاب حاضر که یکی از معتبرترین کتاب‌های موجود در این رشته است و اکنون در بسـیاری از دانشـگاه‌هـای معتبر جهان عمدتاً در مقطـع کارشناسـی و کارشناسـی ارشـد اسـتفاده مـی شـود، توسـط سـه تـن از اقتصاددانان برجسته اقتصاد بین‌الملل نوشته شده و تا سـال ۲۰۱۵ ،دهمـین ویـرایش آن منتشـر شـده است.

در این کتاب الگوهای تجارت بین‌الملل از نظریه‌های اولیه شامل برتـری مطلـق و نسـبی تـا نظریه‌های جدید در قالبی نسبتاً ساده برای فهم و فراگیری موضـوعات آن ارائـه شـده است. در ضمن ارائه الگوهای تجارت بین‌الملل، مصادیق و شواهد عینی آنها نیز بیان شـده اسـت. به عبارت دیگر، در این کتاب تلاش شده است که ضمن آوردن نظریه‌های پیشین و جدیـد تجارت بین‌الملل، در هر مورد مصادیق عینی آن نیز ذکر شود و بدین ترتیب، در هـر مـورد زمینه‌های کاربردی نظریه آموخته شده و نحوه اسـتفاده از نظریـه‌هـا و الگـو‌هـای تجـارت بین‌الملل در بررسی و تحلیل مسائل روز فرا گرفته می‌شود.

نگاهی به تجارت بین‌الملل

تجارت متقابل

تجارت متقابل – روش های ورود به بازار بین الملل

کلمات کلیدی

روش های ورود به بازارهای بین المللی, صادرات, واردات, تراز تجاری, کانال های صادراتی, جهانی شدن, اتحاد استراتژیک, سرمایه گذاری مستقیم خارجی, همکاری مشترک, بازار خارجی, صادرات مستقیم, صادرات غیر مستقیم, اتحادهای استراتژیک, مجوز تولید, قرارداد فرانشیزی, قرارداد مدیریتی, طرح های کلید در دست, تجارت متقابل

تجارت متقابل

از دیگر روش‌های ورود به بازارهای بین ­الملل می ­توان تجارت متقابل (Counter Trade) را نام برد. تجارت متقابل در واقع نوعی روش پرداخت بین المللی است و نوعی از تجارت است که در آن بین خرید و فروش به نوعی ارتبــاط برقرار می ­شود. این به معنای مرتبط نمودن دو مسئولیت است، وقتی که تبادل کالا، خدمت یا فناوری مکمل یک معامله متعارف تجاری شود. این روش‌ معاملات در سطوح بین ­المللی در واقع نوعی وسیله پرداخت و به عنوان جایگزینی برای تجارت بر مبنای تبادل کالاها یا خدمات در برابر پول محسوب می ­شود. در بعضی موارد کنترل­ های ارزی مانع می ­شود تا شرکت ­ها درآمدهای خود را از کشور خارج نمایند. در چنین مواردی نیز شرکت ­ها ممکن است مجبور گردند پول خود را برای خرید کالا، هزینه کنند و سپس آن­ها را به کشورهای ثالث صادر نمایند.

کشورها به چهار علت مختلف زیر، مبادلات پایاپای و تجارت متقابل را تشویق می ­کنند:

  1. مقابله با مشکل کمبود ارز خارجی: مقابله با مشکل کمبود ارز خارجی مهم­ترین عامل محرک کشورها جهت انجام مبادلات پایاپای و تجارت متقابل است. کشورهای درحال ­توسعه و حتی تعداد زیادی از کشورهای صنعتی فاقد ارز معتبر هستند و برای خرید کالاهای موردنیاز خود، از این نوع روش‌ تجارت استفاده می­ کنند.
  2. ورود به بازارهای جهانی : برای ورود به بازارهای خارجی نیز، ممکن است نیاز به تجارت متقابل باشد. زمانی که شرکت کوکاکولا وارد بازار بلغارستان شد، نوشابه ­های خود را با ماشین حساب­ های بلغاری عوض کرد. مبادله پایاپای به شرکت کوکاکولا کمک کرد تا وارد بازار این کشور گردد.
  3. مشارکت در بازرگانی بین­ المللی : کشورهای درحال­ توسعه وضعیت اقتصادی خود را با تجارت بهبود می ­بخشند. بدون تجارت متقابل اغلب آن­ها نمی­ توانند در بازرگانی بین ­المللی مشارکت کنند. به ­طور خلاصه علت آن­که کشورهای درحال ­توسعه به تجارت متقابل اصرار می ­ورزند، علاوه بر دلایلی که گفته شد استفاده از این اهرم برای نفوذ در بازارهای کشورهای غربی است. برخی کشورهـای فقیرتر در حال توسعه، بدون تجارت متقابل نمی ­توانند احتیاجات اولیه خود را برآورده سازند. کشورهای صنعتی هم گاهی به این دلیل به تجارت متقابل روی می­ آورند که به عرضه بلندمدت یک کالا مطمئن باشند. در ضمن گاهی پیشنهادات کشور درخواست­ کننده متضمن سود زیادی است که نمی­ توان آن را نادیده گرفت و بالاخره گاهی بدون پذیرفتن این قبیل پیشنهادات معامله­ ای انجام نمی ­شود.
  4. حل مشکل عدم تعادل در تراز پرداخت­ های خارجی : عامل دیگر که باعث می ­شود دولت­ ها به تجارت متقابل روی آورند این است که کسری تراز پرداخت ­ها را کاهش و صادرات را افزایش دهند، به­ ویژه در صنایعی که برای آن هدف رشد تعیین شده است و توسعه بعضی از بخش ­های اقتصادی باید به وسیله سرمایه ­های خارجی رشد یابد. به عبارت دیگر موج جدید تجارت متقابل در حالی­که اساساً به دلیل اعمال سیاست دولت ­ها به وجود آمده است، انگیزه ­های قوی اقتصادی نیز دارد. به ­ویژه آن­که تأمین منابع ارزی جدید برای سرمایه ­گذاری، دسترسی به فناوری پیشرفته و توسعه صنایع صادراتی از بهترین دستاوردهای آن است.

انواع تجارت متقابل

به ­طور کلی انواع تجارت متقابل از نظر وجود مبالغ مالی در قرارداد به دو دسته کلی تقسیم می ­گردد. در شکل زیر انواع تجارت متقابل ارائه شده است و در بخش بعدی انواع روش­ های تجارت متقابل توضیح داده می ­شود.

 انواع روش­های تجارت متقابل

انواع روش­های تجارت متقابل

سایر روش های ورود به بازارهای بین المللی:

منبع: کتاب “روش های ورود به بازارهای بین المللی”، نوشته دکتر محمدرضا کریمی علویجه- دکتر ابوالقاسم ابراهیمی – سید مسلم علوی

نگاهی به تجارت بین‌الملل

سازمان ملل: شکاف درآمدی در ایران کمتر از آمریکا و ترکیه

سازمان ملل: شکاف درآمدی در ایران کمتر از آمریکا و ترکیه

ایران در میان کشورهای با توسعه انسانی بالا/ جایگاه جهانی ایران یک پله بهبود یافت

ایران در میان کشورهای با توسعه انسانی بالا/ جایگاه جهانی ایران یک پله بهبود یافت

پرداخت حق عضویت ایران در سازمان ملل

برنامه دولت عراق برای شیرین‌سازی آب دریا

دولت عراق از برنامه‌های خود برای شیرین سازی آب دریا و غلبه بر کم آبی در این کشور خبر داد.

اکونومیست: بحران انرژی می‌تواند به ورشکستگی کشورهای اروپایی منجر شود

نشریه انگلیسی اکونومیست به کشورهای اروپایی هشدار داد که اگر به دنبال حل بحران انرژی نباشند ورشکسته می‌شوند.

ذخایر ارزی بانک مرکزی عراق به بالاترین میزان از سال 2003 رسید

بانک مرکزی عراق روز یکشنبه اعلام کرد ذخایر ارز خارجی این کشور به ۸۵ میلیارد دلار رسیده که بالاترین میزان از سال ۲۰۰۳ (‌زمان حمله آمریکا و سقوط صدام) است.

روسیه: تعیین سقف برای قیمت نفت را هرگز نمی‌پذیریم

وزیر انرژی روسیه پذیرش تعیین سقف قیمتی از سوی کشورهای غربی برای گاز کشورش را رد و تاکید کرد که مسکو چیزی را با ضرر نمی‌فروشد.

سرعت ذخیره سازی گاز در اتحادیه اروپا کاهش یافت

اتحادیه اروپا به دنبال قطعی صادرات گاز از خط لوله نورد استریم 1، دفعات پمپاژ گاز به تاسیسات ذخیره سازی زیرزمینی را کاهش داد.

هزاران نفر در وین علیه گرانی و کمبود سوخت تظاهرات کردند

هزاران نفر امروز در وین پایتخت اتریش در ادامه اعتراض اروپایی‌ها به گرانی سوخت و اعمال تحریم‌ها علیه روسیه تظاهرات کردند.

مقاومت مردم یمن در برابر 8 سال هجمه اقتصادی ائتلاف سعودی

ائتلاف سعودی نه تنها در تجاوز نظامی بلکه در محاصره همه‌جانبه یمن که موجب فشار شدید اقتصادی بر مردم این کشور شده است، شکست خورده است.

سازمان ملل: شکاف درآمدی در ایران کمتر از آمریکا و ترکیه

جدیدترین گزارش توسعه انسانی سازمان ملل، ضریب جینی ایران در بازه‌ سال‌های 2010 تا 2021 را 40.9 برآورد کرده و ایران از نظر شکاف درآمدی از کشورهایی مانند آمریکا، ترکیه و مالزی در وضعیت بهتری قرار دارد.

آمریکا برای کمک به کشورهای اروپایی به نفت ونزوئلا نیاز دارد

کارشناس سیاسی در ونزوئلا می‌گوید آمریکا از این جهت تحریم‌های نفتی علیه ونزوئلا را کم کرده که بتواند به حل مشکلات اقتصادی، اجتماعی و بحران در حوزه انرژی در کشورهای متحد اروپایی خود کمک کند.

ادعای عجیب صدراعظم آلمان درباره مقاومت گازی این کشور

صدراعظم آلمان اعلام کرد که این کشور برای قطع کامل واردات گاز از روسیه آماده است.

اعتصاب دوباره کارگران شرکت پژو سیتروئن در آمریکا

کارگران عضو اتحادیه یونایتد اتو ورکرز آمریکا شب گذشته در کارخانه خودروسازی استلانتیس که شرکت مادر پژو سیتروئن و 14 برند خودروسازی دیگر است در ایندیانا برای مدت نامعلومی دست به اعتصاب زدند.

وزیر انرژی لبنان: راه‌اندازی نیروگاه‌های تولید برق‌ در لبنان با همکاری ایران اهمیتی راهبردی دارد‌

وزیر انرژی لبنان پس از دیدار با سفیر ایران در بیروت گفت که راه اندازی نیروگاه‌های تولید برق این کشور با کمک ایران، برای لبنان اهمیت راهبردی دارد.

بغداد: اشتیاق میلیون‌ها زائر‌ اربعین ما را به توسعه‌ گردشگری دینی ترغیب می‌کند

سازمان گردشگری عراق اعلام کرد حضور میلیونی زائران خارجی در مراسم اربعین ما را به تقویت ارائه خدمات‌رسانی به زائران و توسعه صنعت گردشگری دینی ترغیب می‌کند.

یونانی ها مواد غذایی کمتری می خرند تا بتوانند قبض انرژی بپردازند

نظرسنجی کنفدراسیون عمومی کارگران یونان و موسسه کار این کشور نشان داد تعداد یونانی ‌هایی که برای پرداخت مالیات و قبوض انرژی، از مواد غذایی خود کم می کنند، رو به افزایش است.

کاهش شدید ذخایر گازوئیل آمریکا

پس از آنکه دولت آمریکا نتوانست ذخایر گازوئیل و دیستیلیت خود را در فصل تابستان افزایش دهد، حالا شاهد کاهش شدید حجم این ذخایر در این کشور هستیم.

قیمت برق در فنلاند چند هزار برابر قیمت برق ایران است

شرکت توزیع نیروی برق فنلاند اعلام کرد که قیمت برق در این کشور به رقم بالایی رسیده و هر مگاوات ساعت برق در این کشور چند هزار یورو آب می‌خورد.

ایران در میان کشورهای با توسعه انسانی بالا/ جایگاه جهانی ایران یک پله بهبود یافت

سازمان ملل متحد اعلام کرد: جایگاه ایران به لحاظ توسعه انسانی در میان 191 کشور جهان یک پله بهبود یافته است.

خاموشی زمستان در انتظار اوکراین/ درخواست 1.5 میلیارد دلاری کی‌یف از آمریکا برای خرید گاز

اوکراین در حال مذاکره با آمریکا برای دریافت وام ۱.۵ میلیارد دلاری برای تامین مالی خرید گاز و جبران کمبود گاز برای زمستان این کشور است.

نگاهی به جایگاه گاز طبیعی در اقتصاد روسیه

حسین عزیزی / پژوهشگر دفتر مطالعات راهبردی رونق تولید دانشگاه امام صادق(ع) صنعت گاز به ‌‌‌عنوان یکی از اساسی‌‌‌ترین صنایع موجود در روسیه، نقش برجسته‌‌‌ای در اقتصاد کشور ایفا می‌کند. از آنجا که روسیه به ‌‌‌عنوان یکی از کشورهای اصلی دارنده ذخایر عظیم گاز طبیعی است، می‌تواند نقش موثری در بازارهای جهانی با تاکید بر حفظ و توسعه ظرفیت‌‌‌های تولید گاز داشته باشد، چراکه توسعه صادرات گاز طبیعی افزون بر توسعه پایدار، به لحاظ سیاسی و بین‌المللی موجب در‌‌‌هم‌تنیدگی و وابستگی متقابل کشورهای اروپایی به روسیه خواهد شد و باعث می‌شود میزان اثرپذیری از تحریم‌‌‌های اقتصادی بین‌المللی کاهش پیدا کند و به‌‌‌ عنوان اهرم فشاری در سیاست بین‌الملل قرار گیرد. همچنین با نگاه به اینکه کشور روسیه دارنده بزرگ‌ترین ذخایر گاز طبیعی به میزان ۴۷/ ۸تریلیون مترمکعب در جهان و ۲۵‌درصد از ذخایر تثبیت‌شده دنیاست، اهمیت این صنعت را در اقتصاد این کشور بیش از پیش متوجه می‌‌‌شویم.

نگاهی به جایگاه گاز طبیعی در اقتصاد روسیه

اقتصاد روسیه وابستگی قابل‌توجهی به صنایع نفت و گاز دارد، به ‌‌‌طوری که در سال ۲۰۱۲ درآمدهای حاصل از نفت و گاز بیش از نیمی از درآمد بودجه‌‌‌ای فدرال روسیه را به خود اختصاص داد. لازم به ذکر است که در همان سال سهم گاز طبیعی از کل تولید ناخالص داخلی روسیه معادل ۲/ ۳‌درصد یعنی حدود ۴۶میلیارد دلار بوده است. طبق محاسبه آژانس بین‌المللی آماری «فیچ»، درآمد‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های بودجه‌‌‌ دولت روسیه از طریق فروش نفت و گاز این کشور در سال ۲۰۲۱ در مقایسه با سال گذشته افزایشی تقریبا ۷۰درصدی داشته و به ۱۲۵ میلیارد دلار رسیده است. بخش بالادستی گاز روسیه تقریبا در دست شرکت دولتی گازپروم است، به طوری که حدود ۷۴‌درصد کل تولید گاز طبیعی روسیه را به خود اختصاص داده است. دولت روسیه سال ۲۰۰۶ انحصار صادرات گاز این کشور را به شرکت روسی گازپروم واگذار کرده بود که به دنبال درخواست شرکت‌های روسی نواتک و روسنفت برای در اختیار گرفتن مجوز صادرات گاز به خارج از روسیه، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه در اواخر سال ۲۰۱۲ دستور داد انحصار شرکت روسی گازپروم در صادرات ال‌‌‌ان‌‌‌جی روسیه به تدریج پایان یابد. در زنجیره استخراج، صادرات و مصرف طبیعی گاز طبیعی روسیه، وزارتخانه‌‌‌های متعددی مشارکت دارند. وزارت منابع طبیعی مسائل مربوط به صدور مجوز فعالیت، نظارت بر انطباق فعالیت‌‌‌های انجام‌شده با مجوز‌‌‌های صادرشده و جریمه‌‌‌های مالیاتی برای نقض مقررات زیست‌محیطی را برعهده دارد.

وزارت دارایی مسوولیت سیاست‌‌‌های مالیاتی بخش انرژی، وزارت توسعه اقتصادی مسوولیت رگولاتوری و تعرفه و اصلاحات بخش انرژی و وزارت انرژی مسوولیت سیاستگذاری انرژی را بر عهده دارند. همچنین سازمان‌های نظارتی مثل کمیسیون انرژی فدرال با هدف تنظیم قیمت فروش گاز طبیعی، کمیسیون انرژی منطقه‌‌‌ای با هدف تنظیم قیمت خرده‌فروشی گاز طبیعی و کمیسیون سیاست دولت در بازار نفت با هدف تعیین سیاست برای تنظیم بازار گاز نیز در این امر مشارکت دارند. در روسیه، گاز طبیعی همراه با نفت غالبا سوزانده می‌شود که به آن گاز فلر می‌‌‌گویند. روسیه در جهان رتبه اول را در سوزاندن گاز فلر دارد. طبق آمار بانک جهانی در سال ۲۰۲۰، روسیه، عراق، آمریکا و ایران، بیشترین میزان سوزاندن گازهای همراه در دنیا را به خود اختصاص دادند. همچنین این کشورها مجموعا حدود ۴۵‌درصد از کل میزان سوزاندن گازهای همراه در دنیا را به خود اختصاص داده‌‌‌اند.

گاز طبیعی مایع

روسیه سرمایه‌گذاری زیادی برای توسعه LNG می‌کند به طوری که قصد دارد تا سال ۲۰۳۰، ۲۰‌درصد بازار LNG دنیا را در اختیار بگیرد. اگرچه چشم‌‌‌انداز تجارت جهانی گاز تا حد زیادی به توسعه فناوری LNG و GTL وابسته است، با این وجود تا چند دهه آینده تجارت جهانی گاز همچنان به خطوط لوله وابسته خواهد بود. ضمن اینکه استفاده از خط لوله برای صادرات تا فاصله مکانی قابل‌توجهی اقتصادی‌‌‌تر بوده و نسبت به LNG و GTL هزینه کمتری را دارد. آژانس بین‌المللی انرژی با در نظر گرفتن فاکتورهای ریسک بازار و پیش‌بینی محدودیت‌های فنی و اقتصادی موجود در عرضه و واردات LNG، پیش‌بینی حدود ۲۰ میلیارد مترمکعب افزایش واردات LNG در سال ۲۰۲۲ را کرده است.

روسیه بخش اعظمی (۷۰ درصد) از عرضه گاز خود را در داخل مصرف می‌کند. حدود ۶۰‌درصد گاز طبیعی عرضه‌شده به بازار داخلی روسیه در بخش الکتریسیته مصرف شده و پس از آن مصرف خانگی، پتروشیمی و صنعت حمل‌ونقل به ترتیب با ۱۰، ۹ و ۸/ ۷‌درصد از کل گاز عرضه‌شده به بازار بزرگ‌ترین بخش‌‌‌های مصرف‌کننده گاز طبیعی در روسیه هستند. آنچه مسلم است این است که باید با انجام اقدامات بهینه‌سازی در کلیه زمینه‌‌‌های مصرف، مصرف گاز طبیعی کاهش یابد و با اجرای طرح‌‌‌های توسعه‌‌‌ای و تسریع طرح‌‌‌های تولید گاز، سطح تولید افزایش یابد و با انتصاب گزینه‌‌‌های مختلف استفاده از گاز طبیعی برای تولید ارزش افزوده بیشتر در صنایع عمده، پتروشیمی، نیروگاه‌‌‌ها و صادرات از طریق خط لوله یا LNGیا تبدیل به محصولات باارزش نظیر CNG ، GTL و LPG از این سرمایه خدادادی نهایت بهره‌‌‌وری را نمود. از طرفی برای تولید نیرو، گاز طبیعی از زغال‌سنگ ارجح‌‌‌تر است، به دلیل اینکه نشر دی اکسید کربن ناشی از سوخت گاز طبیعی نصف زغال‌سنگ و همچنین تولید سولفور آن تقریبا صفر است، به طوری که برای تولید نیرو به دلیل افزایش قیمت‌های کربن و همچنین وجود محدودیت‌هایی جهت نصب و انعقاد قرارداد راه‌اندازی تاسیسات جدید، گاز جایگزین زغال‌سنگ می‌شود. حتی آمارهای موجود نیز نشان می‌دهد که هزینه تولید برق از گاز طبیعی همچنان پایین‌‌‌تر از دیگر منابع از جمله خورشیدی، بادی، زمین گرمایی و حتی نیروگاه زغال‌‌‌سنگ است.

صادرات

روسیه بزرگ‌ترین صادر‌کننده گاز جهان است. این کشور به دلیل نزدیکی به مناطق عمده مصرف گاز از جمله بازار گاز اروپا بیش از ۹۰‌درصد صادرات خود را از طریق خط لوله انجام می‌دهد. حدود ۷۰‌درصد صادرات گاز روسیه به کشورهای آلمان، ترکیه، بلاروس و ایتالیا بوده، ضمن اینکه مقصد بخش اعظم گاز روسیه (حدود ۷۶ درصد) کشورهای اروپای غربی هستند. در بخش تجارت بین‌الملل، ارز‌‌‌آوری حاصل از صادرات گاز از یک‌سو و توانایی جذب سهم قابل‌توجهی از بازارهای انرژی منطقه، از دیگر سو، بر اهمیت این صنعت در رشد اقتصادی می‌‌‌افزاید. روسیه می‌تواند به پشتوانه توانمندی در انتقال گاز و با برنامه‌‌‌ریزی، سهم قابل ملاحظه‌‌‌ای از بازار انرژی کشورهای دور را نیز به خود اختصاص دهد. مبادلات گازی با کشورها افزون بر افزایش قدرت اقتصادی، دیگر مؤلفه‌‌‌های قدرت ملی و منطقه‌‌‌ای را بهبود می‌دهد و سبب ارتقای قدرت سیاسی و امنیتی کشور می‌شود.

واضح است که فناوری‌‌‌های نو در تولید، انتقال و توزیع گاز و انتخاب سیاست‌‌‌های بهینه‌‌‌سازی مصرف سوخت در بخش‌‌‌های خانگی و صنعتی و برقراری توازن در عرضه و تقاضای گاز و سرمایه‌گذاری برای کسب سهم بیشتر از بازارهای جهانی گاز، برنامه‌‌‌ریزی برای رشد و توسعه را از طریق الگوهای جدید که شامل همه ویژگی‌‌‌های بومی نگاهی به تجارت بین‌الملل و منطقه‌‌‌ای است ضروری می‌‌‌سازد. در کشور روسیه به دلیل وسعت جغرافیایی، دسترسی به آب‌های آزاد، موقعیت استراتژیک و وجود منابع انسانی، فرصت‌‌‌های متعددی برای توسعه صنعت گاز وجود دارد؛ این امر می‌تواند زمینه‌ساز گسترش و توسعه واحدهای صنعتی انرژی‌بری نظیر صنایع فولادسازی، آلومینیوم، مس، سرب و روی و زنجیره ارزش آنها و همچنین پایه‌ای مستحکم برای ایجاد صنایع مدرن تلقی شود. با توجه به صادرات گاز طبیعی از طریق خط لوله یا با ایجاد واحدهای تولید LNG, GTL, LPG, CNG موجب اشتغال‌آفرینی مستقیم و غیرمستقیم نیروهای متخصص زیادی خواهد شد. همچنین تبدیل گاز به برق و صادرات آن علاوه بر ایجاد اشتغال، موجب رونق صنعت و اقتصاد می‌شود و در بلندمدت روسیه را به کانون صنایع پتروپالایشگاهی جهان تبدیل می‌کند.

نگاهی به فرصت‌های اقتصادی کشورهای عضو شانگهای برای ایران

نگاهی به فرصت‌های اقتصادی کشورهای عضو شانگهای برای ایران

تهران- ایرنا- تجارت ایران با کشورهای عضو پیمان شانگهای در حد متوسط قرار دارد و باید با تقویت روابط، ظرفیت‌های بالقوه تجاری با این کشورها را بیش از پیش فعال کرد.

خبرگزاری مهر در گزارشی می نویسد: سازمان همکاری شانگهای، سازمانی میان دولتی با جمعیت بالای یک و نیم میلیارد نفر است که برای همکاری‌های چندجانبه امنیتی، اقتصادی و فرهنگی تشکیل شده است. این سازمان در سال ۲۰۰۱ با هدف برقرار کردن موازنه در برابر نفوذ آمریکا و ناتو در منطقه پایه گذاری شد. این سازمان شامل ۹ عضو اصلی و ۳ عضو ناظر است که ایران نیز سال هاست بعنوان عضو ناظر در این سازمان حضور دارد. به بهانه سفر دیروز رئیس جمهور کشورمان به تاجیکستان برای حضور در این اجلاس، مروری بر سهم کشورهای عضو شانگهای از تجارت جهانی و وضعیت تجارت ایران با کشورهای عضو خواهیم داشت.

سهم شانگهای از تجارت جهانی

در سال ۲۰۰۱ کل تجارت کالایی کشورهای عضو سازمان معادل ۵۲۸ میلیون دلار بوده که در سال ۲۰۱۷ بیش از ۵۳۲ میلیون دلار صادرات و بیش از ۷۶۷ میلیون دلار واردات از جهان داشته است که نگاهی به تجارت بین‌الملل به ترتیب سهمی ۶.۱۷ درصدی و ۳.۱۵ درصدی از کل صادرات و واردات جهان برآورد می‌شود.

از نظر تجارت درون گروهی، مجموع ارزش صادرات درون گروهی کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای در سال ۲۰۱۷، در حدود ۳۲۹ میلیارد دلار بوده است. در این رابطه، کشور چین با ۵۲ درصد بالاترین و تاجیکستان با سهم ۱۸ درصد پایین‌ترین سهم را به خود اختصاص داده‌اند. همچنین مجموع ارزش واردات درون گروهی کشورهای عضو سازمان در سال مزبور نیز در حدود ۹۶۴ میلیون دلار بوده است. لذا کشورهای چین و تاجیکستان به ترتیب بالاترین (۴۶ درصد) و پایین‌ترین (۴۶/۰) درصد سهم را از این نظر داشته‌اند.

لازم به ذکر است، در سال مزبور ایران از لحاظ صادرات و واردات درون گروهی سازمان به ترتیب با سهمی در حدود ۵ درصد و ۴.۳ درصد در رتبه چهارم و هفتم قرار داشته است. در این میان بیشترین میزان صادرات ایران به شانگهای در سال مزبور به ترتیب به کشورهای چین، افغانستان، هند و پاکستان (حدود ۹۵ درصد از کل صادرات ایران به سازمان) و بیشترین واردات ایران از کشورهای چین، هند، روسیه (حدود ۹۶ درصد از کل واردات ایران از سازمان) بوده است. ایران با ۱۱ عضو اصلی و ناظر پیمان شانگهای شامل چین، روسیه، قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان، ازبکستان، مغولستان، پاکستان، هند، افغانستان و بلاروس، دارای تجارت فرامرزی است که در این میان بیشترین حجم تجارت ایران با چین در سال ۱۳۹۹ به ارزش ۱۵ میلیارد و ۵۱۸ میلیون و هشت هزار و ۴۹۲ دلار است.

در حقیقت چین و روسیه قدرت‌های تعیین کننده در سازمان همکاری شانگهای و اصلی‌ترین شرکای تجارت فرامرزی با ایران محسوب می‌شوند، بنابراین چشم‌انداز مناسبی از روابط تجاری میان ایران و کشورهای عضو پیمان شانگهای می‌توان تصور کرد.

روسیه؛ منافع سیاسی مشترک، زمینه ساز تجارت پایدار

روسیه یکی از اصلی ترین اعضای سازمان شانگهای و همچنین حائز اهمیت برای ایران به حساب می‌آید. این کشور با جمعیت تقریبی ۱۴۴ میلیون نفر، یکی از کشورهای پرجمعیت اروپا است و یکی از کشورهایی است که در زمینه صادرات کالا از ایران مقصد بسیار خوبی برای بازرگانان ایرانی بوده و از اهمیت خاصی نیز برخوردار است. شرایط آب و هوایی این کشور باعث شده است تا امکان تولید و کشت بسیاری از محصولات کشاورزی را نداشته باشند، این موضوع یک امتیاز مثبت برای صادرات ایران به حساب می‌آید. در حال حاضر روسیه به عنوان یکی از بزرگ‌ترین شرکای تجاری ایران شناخته می‌شود و سالانه مقادیر قابل توجهی از انواع محصولات به این کشور صادر می‌شود.

جمعیت روسیه در سال‌های اخیر روند افزایشی دارد و از طرف دیگ شهر مسکو و اطراف آن به تنهایی بخش بزرگی از بازار روسیه را که معادل بازار اروپاست به خود اختصاص داده‌اند. می‌توان گفت این کشور ظرفیت زیادی برای واردات کالا از سایر کشورها را دارد. مجاورت ایران و روسیه مزیت مهمی برای افزایش صادرات به روسیه است چراکه باعث کاهش هزینه انتقال کالا و ضمانتی برای امنیت کالاهای ارسالی است. از لحاظ سیاسی و اقتصادی، ایران و روسیه منافع مشترک دارند و همین موضوع باعث می‌شود که واسطه‌های اقتصادی برای صادرات به روسیه حذف شود. روسیه رشد اقتصادی بالایی در سال‌های اخیر دارد. محدودیت‌های تجاری بین روسیه و اروپا، فرصت بی نظیری برای صادرات کالای ایرانی به روسیه را فراهم آورده است.

ازبکستان؛ بازار مصرفی بزرگ برای کشورهای جهان

پیمان حسنی کارشناس اندیشکده دیپلماسی اقتصادی دانشگاه امام صادق (ع) در خصوص اهمیت بازار مصرف کشور ازبکستان در گفتگو با خبرنگار مهر می‌گوید: در گذشته بازار ازبکستان، بازاری ساده و ارزان با کیفیتی متوسط بود و مردم قدرت خرید چندان خوبی نداشتند. اما امروزه با پیشرفت اقتصادی ازبکستان، قدرت خرید کالاها را به دست آورده و یک رقابت در بحث کیفیت در این کشور شکل گرفته است و کشورهای بزرگ دنیا به فکر ایجاد رابطه اقتصادی با این کشور هستند. یکی از تاثیرگذارترین کشورها و مهم‌ترین آن‌ها در سازمان همکاری‌های شانگهای، ازبکستان است و یکی از اهداف صادراتی ایران به حساب می‌آید. صادرات به ازبکستان در سال‌های اخیر رشد بسیار خوبی را تجربه کرده است. یکی از اصلی ترین دلایل تجار و بازرگانان ایرانی برای صادرات به این کشور، ارتباط فرهنگی و جغرافیایی این دو کشور است.

قزاقستان؛ در میان ۲۰ کشور پیشرو در آزادی اقتصادی

این کارشناس روابط بین الملل در خصوص شرایط اقتصادی قزاقستان اظهار کرد: قزاقستان، یکی از اقتصادهای بزرگ آسیای مرکزی را در اختیار دارد. بر اساس آمار در سال ۲۰۱۴، شاخص آزادی اقتصادی قزاقستان در طی ۱۷ سال جهش ۲۲ رتبه‌ای را نشان داده است و به همین دلیل در بین ۲۰ کشور پیشرو در حوزه توسعه آزادی اقتصادی در جهان قرار گرفته است. در تشریح وضعیت اقتصادی قزاقستان به اختصار باید گفت اقتصاد این کشور مبتنی بر صادرات مواد خام (نفت، مواد معدنی و غلات) است. سهم مواد خام در تولید ناخالص داخلی، تجارت خارجی و درآمدهای دولتی این کشور بسیار بالاست. در میان محصولات صادراتی ایران به قزاقستان کالاهای مختلفی دیده می‌شود.

وی افزود: این مساله نشان از جذابیت بازار این کشور آسیایی دارد. قزاقستان از جمله کشورهای آسیای میانه بوده که در سالیان اخیر تلاش کرده تا نقش و سهم بیشتری در بازی‌های سیاسی و اقتصادی منطقه بازی کند. مقامات قزاقستان در چند سال گذشته همچنین به دنبال رونق بخشیدن به بخش صنعت گردشگری و توریسم این کشور بوده‌اند. قزاقستان بیشترین تولید ناخالص داخلی و درآمد سرانه را در میان جمهوری‌های تازه استقلال یافته دارد و نیز از اعضای مهم سازمان همکاری شانگهای است. قزاقستان یکی از کشورهای پایه‌گذار اتحادیه اقتصادی اوراسیا بوده که برخی کشورهای دیگر نظیر روسیه، بلاروس و قرقیزستان نیز عضو آن هستند.

قرقیزستان؛ قرابت فرهنگی زمینه ساز صادرات کالا

قرقیزستان یکی دیگر از اعضای سازمان شانگهای به حساب می‌آید. فرهنگ مردم این کشور بدون شباهت به فرهنگ سایر کشورهای آسیای میانه نبوده و با کشورمان نیز دارای قرابت‌های زیادی است. این شباهت‌های فرهنگی و اجتماعی می‌تواند پتانسیل خوبی برای صادرات به قرقیزستان باشد. قرقیزستان از جمله معدود کشورهای محصور در خشکی محسوب می‌شود که هیچ راه ارتباطی با آب‌های آزاد ندارد. قرقیزستان حدود ۹ استان دارد و از آب‌وهوای بسیار متنوعی برخوردار است. به نحوی که در برخی نگاهی به تجارت بین‌الملل از مناطق آن آب‌وهوای گرم و در برخی مناطق دیگر هوای سرد حاکم است. این مسئله باعث شده تا قرقیزستان یکی از بهترین قطب‌های تولید محصولات کشاورزی و همچنین دامپروری شود. وجود معادن مختلف یکی دیگر از ویژگی‌های جغرافیای مناطق کوهستانی این کشور است. ویژگی‌های اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی قرقیزستان باعث شده تا پتانسیل این بازار برای صادرات برخی اقلام و محصولات ایرانی بسیار بالا باشد.

رکورد شکنی ایران در بازار تاجیکستان

تاجیکستان یک کشور مسلمان است که اکثر مردم آن به زبان فارسی صحبت می‌کنند. به همین دلیل ارتباطات و تشابهات فرهنگی، اجتماعی، و سیاسی زیادی بین ایران و تاجیکستان وجود دارد. روابط تجاری بین این دو کشور از جمله صادرات به تاجیکستان، در گذشته بسیار قوی و پر رنگ بود. تا سال ۲۰۱۵ ایران دومین سرمایه‌گذار خارجی در این کشور به شمار می‌رفت. اما به دلیل برخی مسائل سیاسی، در چند سال اخیر، نقش ایران در این کشور کمرنگ شده است.

محصولات و کالاهایی که از تاجیکستان به کل جهان صادر می‌شود شامل مواردی همچون پنبه و منسوجات، انرژی برق، آلومینیوم، میوه و روغن گیاهی می‌شود. صادرات تاجیکستان به ایران نیز می‌تواند همین موارد را دربر گیرد. دوشنبه، به عنوان پایتخت تاجیکستان، یک منبع مهم برای تجارت این کشور است. البته که تاجیکستان با عضویت در WTO، صندوق بین المللی پول، سازمان ملل متحد، یونسکو، اکو، جامعه شورای مشترک المنافع، سازمان همکاری‌های شانگهای و بانک توسعه آسیا، توانسته جایگاه خود را در سطح جهانی تثبیت کند.

سهم ایران از بازار ۶۰ میلیارد دلاری پاکستان

طبق اعلام مرکز تجارت بین الملل، پاکستان سالانه حدود ۶۰ میلیارد دلار واردات از کشورهای جهان دارد. سهم ایران از بازار این همسایه شرقی، کمتر از یک درصد است. برنج مهمترین کالای صادراتی پاکستان به جهان و نفت خام، روغن حاصل از مواد معدنی و قیری بیشترین حجم واردات پاکستان از کشورهای جهان را تشکیل می‌دهد. این درحالیست که ایران در تأمین بسیاری از نیازمندی‌های پاکستان مانند گازمایع (ال پی جی)، فرآورده‌های نفتی و پتروشیمی (نفت، قیر، نفت سفید، گازوئیل، بنزین، کودهای شیمیایی، تولیدات پلیمری و….)، لبنیات، خشکبار، لوازم خانگی، لوازم بهداشتی، لوازم ساختمانی، سیمان و بسیاری دیگر از کالاها این قابلیت را دارد که سهم بیشتری را از آن خود کند؛ و البته تأمین این نیازهای وارداتی برای پاکستان از طریق ایران بسیار اقتصادی‌تر از دیگر کشورهاست. آخرین آمار حاکی است حجم مبادلات تجاری ایران و پاکستان در سال ۱۳۹۹ کمی بیش از ۷۰۰ میلیون دلار و بصورت عمده به تبادلات تجاری در حوزه انواع سوخت و انرژی و کشاورزی اختصاص یافته است. بیشترین صادرات ایران به پاکستان همواره دربخش انرژی و شامل صادرات برق و گاز بوده است.

سرمایه گذاری هند در بندر چابهار

هند از دیگر کشورهای هدف برای صادرات کالاها و محصولات است. این کشور از نظر میزان جمعیت و قومیت‌های بسیار زیاد، بعد از چین دومین کشوری است که در تجارت نقش مهمی را ایفا می‌کند. سهل گرفتن در امر صادرات، کاهش هزینه معاملات تجاری، کاهش عوارض و حقوق گمرکی کالاهای صادراتی و خدمات، ایجاد محیط رقابتی بین‌المللی در داخل و فراهم کردن محیط صادراتی و نیز ارتقای بخش کشاورزی از اصول نظام تجارت کشور هند است. از تولیدات مهم بخش کشاورزی در هند، برنج، گندم، دانه‌های روغنی، پنبه، کنف، چای، سیب زمینی، محصولات لبنی و غیره و در بخش صنعت منسوجات، محصولات شیمیایی، فرآورده‌های غذایی، فولاد، سیمان، مواد معدنی و ماشین آلات و سخت افزار است. کالاهای وارداتی این کشور نفت خام و مشتقات نفتی، طلا و جواهرآلات، ذغال سنگ، گازهای نفتی است. با توجه به شرایط موجود، امکان افزایش صادرات به هند از سوی ایران وجود دارد و با سرمایه‌گذاری که کشور هند در چابهار انجام داده، در ترانزیت کالاهای ایران می‌تواند تأثیرگذار باشد.

تجارت ایران و اژدهای اقتصادی آسیا

بر اساس تازه‌ترین آمار و گزارش گمرک ایران مجموع تجارت ایران و چین (صادرات و واردات) در سال ۱۳۹۹ حدود ۱۴۵ میلیون و ۷۰۰ هزار تن به ارزش ۷۳ میلیارد دلار بوده که از این میزان ۱۱۲ میلیون و ۲۹۳ هزار تن را کالاهای صادراتی به ارزش ۳۴ میلیارد و ۵۲۶ میلیون دلار تشکیل داده است.

از مجموع صادرات ایران در سال قبل ۲۶ میلیون و ۶۰۰ هزار تن کالا به ارزش هشت میلیارد و ۹۰۰ میلیون دلار به چین بوده که از لحاظ وزنی ۲۳.۶ درصد و ارزش ۲۶ درصد کل صادرات کشورمان را در برمی‌گیرد. علاوه بر این واردات ایران از چین سه میلیون و ۵۰۰ هزار تن به ارزش ۹ میلیارد و ۷۰۰ میلیون دلار ثبت شده است که از لحاظ وزنی ۱۰.۶ درصد و ارزشی ۲۵.۳ درصد کل واردات کشور را به خود اختصاص داده است. در مجموع تجارت خارجی ایران با چین کشور به حدود ۱۹ میلیارد دلار (تبادل کالای غیرنفتی) می‌رسد که سهم حدود ۱۳ درصدی از کل تجارت خارجی ایران را شامل می‌شود.

لزوم تقویت روابط با اعضای سازمان

با توجه به آمار فوق می‌توان گفت که تجارت ایران با کشورهای عضو پیمان شانگهای در حد متوسط قرار دارد و باید با تقویت تعامل با کشورهای عضو این سازمان منطقه‌ای، ضمن تأمین نیازهای سیاسی و امنیتی، ظرفیت‌های بالقوه تجارت ایران با کشورهای عضو را بیش از پیش فعال ساخت.

کارشناسان معتقدند تنها عضویت در این پیمان برای جهش روابط دیپلماسی اقتصادی کشور کافی نیست و برای ایجاد فرصت‌های بزرگ اقتصادی لازم است که با هر یک از کشورهای عضو نیز روابط دوجانبه قوی برقرار کنیم که انعقاد موافقتنامه‌های تجارت ترجیحی، کاهش منطقی نرخ‌های تعرفه‌ای به ویژه از سوی نگاهی به تجارت بین‌الملل ایران و همگرایی در نرخ‌های تعرفه کالایی، شناخت دقیق بازارهای هدف به منظور گسترش صادرات غیر نفتی، رفع موانع سرمایه گذاری خارجی کشورهای عضو شانگهای در صنایع بالادستی ایران و پیگیری اجرای تفاهمنامه همکاری‌های ۲۵ ساله ایران و چین از طریق ایجاد پروژه‌های درون سازمانی شانگهای از جمله ابزارهای آن می‌تواند باشد.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.