صندوق ذخيره ارزی چيست؟


  • صندوق توسعه ملی چیست؟
  • اعضای صندوق توسعه ملی چه کسانی هستند؟
  • دلیل اصلی تشکیل صندوق توسعه ملی چیست؟
  • وظایف رئیس سازمان صندوق توسعه ملی چیست؟

"صندوق توسعه ملی" چه تفاوتی با "حساب ذخیره ارزی" دارد؟

حساب ذخیره ارزی یک حساب دولتی است که اگر دولت پس از دخل و خرج‌های پیش‌بینی شده درآمد زیادی کسب کرد باید آن مبالغ را به حساب ذخیره ارزی واریز کند، بنابراین حساب ذخیره ارزی به عنوان یک قلک دولتی به شمار می‌رود.

در مورد اینکه برخی‌ها معتقدند حساب ذخیره ارزی همزمان با پایان یافتن دولت هفتم و هشتم از بین رفته است، باید گفت این حساب نیز یک تکلیف قانونی است و ارتباطی با دولت‌ها ندارد اما در دولت آقای خاتمی یک هیئت‌امنایی مشخص شد تا هرکس که از راه می‌رسد نتواند از این حساب پول بردارد که آن هیئت نیز سازوکار خودش را دارد.

پس از سیاست‌های کلان اقتصادی در قانون برنامه پنجم مقرر شد صندوقی تحت عنوان صندوق توسعه ملی تشکیل شود که 20 درصد از درآمدهای نفتی قبل از هر هزینه‌ای به این صندوق واریز شود بنابراین صندوق توسعه ملی یک صندوق ملی برای حمایت از بخش خصوصی بوده و حساب ذخیره ارزی یک حساب دولتی است.

حساب ذخیره ارزی همچنان وجود دارد و اگر دولت مازادی بر هزینه‌هایش داشته باشد به این حساب واریز می‌کند.

اضافه می‌شود ماده 84 قانون پنج ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران تصریح می‌کند: صندوق توسعه ملی که در این ماده صندوق نامیده می‌شود با هدف تبدیل بخشی از عواید ناشی از فروش نفت و گاز و میعانات گازی و فرآورده‌های نفتی به ثروت‌های ماندگار، مولد و سرمایه‌های زاینده اقتصادی و نیز حفظ سهم نسل‌های آینده از منابع نفت و گاز و فرآورده‌های نفتی تشکیل می‌شود.

صندوق در تهران مستقر است و در تهران و سایر نقاط کشور شعبه‌ای نخواهد داشت. اموال و دارایی‌های این صندوق متعلق به دولت جمهوری اسلامی ایران می‌باشد. این ماده در حکم اساسنامه صندوق است.

2ـ تصویب شرایط و نحوة اعطاء تسهیلات برای تولید و سرمایه‌گذاری به بخشهای خصوصی، تعاونی و عمومی غیردولتی

3ـ تصویب نظامنامه‌ها، برنامه‌های راهبردی، بودجه سالانه، صورت‌های مالی و گزارش عملکرد صندوق

4ـ انتخاب رئیس و سایر اعضاء هیأت عامل مطابق بندهای (د) و (هـ)

5 ـ عزل رئیس و اعضای هیأت عامل با پیشنهاد هر یک از اعضای هیأت امناء و تصویب هیأت امناء

6 ـ اتخاذ تصمیم درباره ارجاع دعاوی به داوری و صلح دعاوی با رعایت اصل یکصد و سی و نهم (139) قانون اساسی

7ـ تعیین انواع فعالیت‌های مورد قبول و واجد اولویت پرداخت تسهیلات در بخش‌ها و زیربخش‌های تولیدی و خدماتی زاینده و با بازده مناسب اقتصادی

8 ـ تعیین حداقل نرخ بازده مورد انتظار از منابع صندوق و همچنین نرخ بازده مورد قبول طرح‌های تولیدی و سرمایه‌گذاری برای پرداخت تسهیلات و تعیین نرخ سهم مشارکت در طرح‌های سرمایه‌گذاری به نحوی که میانگین این نرخ‌ها صندوق ذخيره ارزی چيست؟ کمتر از متوسط نرخ بازده سپرده‌های بانک مرکزی در بازارهای خارجی نباشد.

2ـ معاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور (دبیر هیأت امناء)

3ـ وزیر امور اقتصادی و دارائی

4ـ وزیر کار و امور اجتماعی

6 ـ رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران

7ـ رئیس اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران به عنوان عضو ناظر و بدون حق رأی

8 ـ رئیس اتاق تعاون ایران به عنوان عضو ناظر و بدون حق رأی

9ـ دو نفر نماینده از کمیسیون‌های اقتصادی و برنامه و بودجه و محاسبات به انتخاب مجلس شورای اسلامی

تبصره2ـ جلسات هیأت امناء با حداقل دو سوم اعضاء صاحب رأی رسمیت یافته و تصمیمات آن با حداقل پنج رأی اتخاذ می‌گردد.

تبصره3ـ رؤسای هیأت عامل و هیأت نظارت بدون حق رأی می‌توانند در جلسات هیأت امناء شرکت نمایند.

تبصره4ـ هرگونه تصمیم هیأت امناء در مورد تصویب ترازنامه و صورت‌های مالی صندوق و نیز انتصاب رئیس و اعضای هیأت عامل در روزنامه رسمی کشور و نیز یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار به انتخاب هیأت امناء، درج می‌گردد.

تبصره5 ـ دستور جلسه، تاریخ و محل جلسات هیأت امناء توسط دبیر هیأت امناء تعیین و حداقل پانزده روز قبل از تشکیل جلسه برای اعضاء هیأت ارسال می‌شود.

د ـ به منظور اداره امور صندوق در چهارچوب مفاد اساسنامه و مصوبات هیأت امناء، هیأت عامل مرکب از پنج نفر از افراد صاحب نظر، با تجربه و خوش‌نام در امور اقتصادی، حقوقی، مالی، بانکی و برنامه‌ریزی با حداقل ده سال سابقه مرتبط و مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد توسط هیأت امناء انتخاب و با حکم رئیس‌جمهور منصوب می‌شوند و دارای وظایف و اختیارات زیر می‌باشند:

1ـ پیشنهاد فعالیت‌های مورد قبول و واجد اولویت پرداخت تسهیلات در بخش‌ها و زیربخش‌های تولیدی و خدماتی زاینده و با بازده مناسب اقتصادی به هیأت امناء

2ـ پیشنهاد موارد سرمایه‌گـذاری در بازارهای پولی و مالی بین‌المللـی و داخلـی به هیأت امناء

3ـ تعیین چهارچوب قراردادهای عاملیت با بانک‌های عامل و تعیین مسؤولیت‌ها و اختیارات بانک عامل در چهارچوب این قراردادها

4ـ برقراری نظام حسابرسی داخلی و استقرار نظام کنترل‌های داخلی مناسب

5 ـ تأیید صورت‌های مالی ارزی و ریالی و ارائه آن به هیأت امناء

6 ـ ارائه پیشنهاد به هیأت امناء در خصوص نظامنامه‌ها و شرایط و نحوة اعطای تسهیلات

7ـ اتخاذ تصمیم نسبت به هرگونه اقدامی به نام صندوق در محدوده وظایف و اهداف مندرج در اساسنامه به جز آنچه تصمیم درباره آنها به صراحت در حوزه صلاحیت هیأت امناء یا رئیس هیأت عامل است مگر این که به هیأت عامل تفویض شده باشد.

8 ـ اتخاذ تصمیم راجع به کلیه اموری که توسط رئیس هیأت عامل در محدوده اختیارات خود در دستور کار هیأت عامل قرار می‌گیرد.

9ـ اجرای مصوبات هیأت امناء

10ـ پیشنهاد ارجاع دعاوی به داوری، تعیین داور و صلح دعاوی به هیأت امناء

11ـ افتتاح یا بستن حساب‌های ارزی در نزد بانک مرکزی و معرفی صاحبان امضای مجاز از بین اعضای هیأت عامل، رئیس و سایر مدیران صندوق

12ـ انعقاد قرارداد با مشاور معتبر بین‌المللی در امور سرمایه‌گذاری و مهندسی مالی برای ارزیابی، بهبود و ارتقاء عملکرد صندوق.

تبصره1ـ برکناری و قبول استعفای اعضای هیأت عامل مشروط به تأیید دو سوم اعضای صاحب رأی هیأت امناء خواهد بود.

تبصره2ـ اعضای هیأت عامل باید تمام وقت بوده و هیچ‌گونه فعالیت اقتصادی و شغل دیگری به استثناء تدریس نداشته باشند. اعضای هیأت عامل مشمول حکم مندرج در اصل یکصد و چهل و دوم (142) قانون اساسی می‌باشند.

تبصره3ـ دوره تصدی هیأت عامل پنج سال بوده و انتخاب مجدد اعضاء بلامانع است.

تبصره4ـ کلیه اوراق بهادار، چکها، سفته‌ها، بروات، قراردادها و سایر اسناد تعهدآور با امضای دو عضو از سه عضو هیأت عامل که توسط این هیأت تعیین می‌شوند همراه با مهر صندوق معتبر خواهد بود.

هـ ـ رئیس هیأت عامل که بالاترین مقام اجرائی صندوق است از بین اعضای هیأت‌عامل توسط هیأت امناء انتخاب و با حکم رئیس جمهور منصوب می‌شود. رئیس هیأت عامل دارای وظایف و اختیارات زیر می‌باشد:

1ـ ابلاغ و صدور دستور اجرای تصمیمات هیأت عامل و نظارت بر حسن اجرای آن

2ـ تعیین دستور جلسه و اداره جلسات هیأت عامل

3ـ اداره صندوق در چهارچوب مصوبات هیأت عامل و هیأت امناء

4ـ تهیه و تنظیم طرحها و برنامه‌های اجرائی در حیطه فعالیتهای موضوع صندوق

5 ـ تهیه و تنظیم برنامه، بودجه، صورتهای مالی صندوق و پیش‌نویس گزارش هیأت عامل به هیأت امناء

6 ـ اداره امور داخلی صندوق، به کارگیری نیروی انسانی و انجام هزینه‌های جاری و اداری صندوق

7ـ تهیه و تنظیم گزارش عملکرد صندوق برای ارائه به هیأت عامل حداقل هر سه‌ماه یک بار

8 ـ نمایندگی صندوق در برابر اشخاص ثالث و کلیه مراجع داخلی و خارجی اعم از قضائی، اداری، ثبتی و مشابه آنها با حق توکیل به غیر ولو به طور مکرر

9ـ اقامه یا دفاع از دعاوی یا شکایات مربوط به امور صندوق اعم از حقوقی و کیفری با کلیه اختیارات مربوط به امور دادرسی به جز حق مصالحه و ارجاع امر به داوری

و ـ به منظور حصول اطمینان از تحقق اهداف صندوق و نظارت مستمر بر عملیات جاری آن و جلوگیری از هرگونه انحراف احتمالی از مفاد اساسنامه، خط‌مشی‌ها و سیاست‌ها، هیأت نظارت با ترکیب رئیس دیوان محاسبات کشور، رئیس سازمان حسابرسی کشور، رئیس سازمان بازرسی کل کشور تشکیل می‌شود.

تبصره1ـ نظارت این هیأت نافی وظایف قانونی دستگاه‌های نظارتی نظیر دیوان محاسبات و بازرسی کل کشور نخواهد بود.

تبصره2ـ هیأت نظارت دارای رئیس، نایب رئیس و دبیر خواهد بود که در اولین جلسه هیأت نظارت انتخاب خواهند شد.

1ـ رسیدگی به صورت‌ها و گزارش‌های مالی صندوق و تهیه گزارش‌های موردی و ادواری برای هیأت امناء و مجلس شورای اسلامی؛

2ـ رسیدگی به صورت ریزدارائی‌ها، مطالبات، تعهدات و خلاصه حساب‌های صندوق و گواهی آنها برای انتشار در روزنامه رسمی کشور؛

این هیأت در ایفاء وظایف خود و بدون مداخله در امور جاری، کلیه اسناد و دارائی‌ها و حساب‌های صندوق را مورد رسیدگی قرار داده و می‌تواند به اطلاعات و مدارک و مستندات صندوق که لازم می‌داند دسترسی داشته باشد. این هیأت موظف است گزارش نظارتی خود را هر شش ماه یک‌بار به هیأت امناء و مجلس شورای اسلامی ارائه دهد.

تبصره ـ هیأت نظارت می‌تواند برای حسابرسی از عملکرد صندوق از خدمات اشخاص حقیقی و حقوقی صاحب صلاحیت استفاده نماید.

1ـ حداقل معادل بیست درصد (20%) از منابع حاصل از صادرات نفت (نفت‌خام، و میعانات گازی، گاز و فرآورده‌های نفتی) در سال‌های برنامه و تعیین مبلغ آن در قوانین بودجه سنواتی

2ـ حداقل بیست درصد (20%) ارزش صادرات تهاتری اقلام فوق‌الذکر

3ـ افزایش سهم واریزی از منابع بندهای (1) و (2) هر سال به میزان سه واحد درصد

4ـ پنجاه درصد (50%) مانده نقدی حساب ذخیره ارزی در پایان سال 1389 و سالهای بعد

5 ـ منابع قابل تحصیل از بازارهای پولی بین‌المللی با مجوز هیأت امناء با رعایت قوانین مربوط.

6 ـ سود خالص صندوق طی سال مالی

7ـ درآمد حاصل از سود موجودی حساب صندوق در بانک مرکزی، معادل میانگین نرخ سود سپرده‌های بانک مرکزی در بازارهای خارجی با محاسبه و پرداخت هر سه ماه یک‌بار

تبصره1ـ بازپرداخت اصل و سود تسهیلات پرداختی از محل صندوق توسعه ملی به حساب صندوق صندوق ذخيره ارزی چيست؟ واریز و مجدداً در جهت اهداف صندوق به کار گرفته می‌شود.

1ـ اعطای تسهیلات به بخش‌های خصوصی، تعاونی و بنگاه‌های اقتصادی متعلق به مؤسسات عمومی غیردولتی برای تولید و توسعه سرمایه‌گذاری‌های دارای توجیه فنی، مالی و اقتصادی

2ـ اعطای تسهیلات صادرات خدمات فنی و مهندسی به شرکت‌های خصوصی و تعاونی ایرانی که در مناقصه‌های خارجی برنده می‌شوند از طریق منابع خود یا تسهیلات سندیکایی

3ـ اعطای تسهیلات خرید به طرف‌های خریدار کالا و خدمات ایرانی در بازارهای هدف صادراتی کشور

4ـ سرمایه‌گذاری در بازارهای پولی و مالی خارجی

5 ـ اعطای تسهیلات به سرمایه‌گذاران خارجی با در نظر گرفتن شرایط رقابتی و بازدهی مناسب اقتصادی به منظور جلب و حمایت از سرمایه‌گذاری در ایران با رعایت اصل هشتادم (80) قانون اساسی می‌باشد.

تبصره1ـ استفاده از منابع صندوق برای اعتبارات هزینه‌ای و تملک دارائی‌های سرمایه‌ای و بازپرداخت بدهی‌های دولت به هر شکل ممنوع است.

تبصره2ـ اعطای تسهیلات موضوع این ماده فقط به صورت ارزی است و سرمایه‌گذاران استفاده‌کننده از این تسهیلات اجازه تبدیل ارز به ریال در بازار داخلی را ندارند.

1ـ سهم عاملیت بانک‌ها در شرایط رقابتی متناسب با نرخ کارمزد و توان تخصصی و کارشناسی بانکها توسط هیأت عامل تعیین می‌شود.

2ـ سهم صندوق از منابع موضوع جزء (1) و (صندوق ذخيره ارزی چيست؟ 2) بند (ح) این ماده ماهانه توسط بانک مرکزی به حساب صندوق واریز و در پایان سال مالی با توجه به قطعی‌شدن منابع تسویه می‌شود.

3ـ پرداخت تسهیلات از محل منابع صندوق بدون تأیید توجیه فنی، اقتصادی، مالی و اهلیت متقاضی توسط بانک عامل ممنوع است و در حکم تصرف غیرقانونی در اموال عمومی خواهد بود. ارزیابی گزارش‌های توجیه فنی، اقتصادی و مالی و احراز کفایت بازدهی طرح‌های سرمایه‌گذاری با لحاظ عامل خطرپذیری، به میزانی که از نرخ سود تسهیلات مورد انتظار اعلام‌شده توسط هیأت امناء کمتر نباشد به عهده بانک عامل و به مثابه تضمین بانک عامل در بازپرداخت اصل و سود تسهیلات به صندوق است.

صندوق، منابع موردنیاز طرح‌های سرمایه‌گذاری بخش کشاورزی، آب و منابع طبیعی را از طریق بانک عامل یا صندوق حمایت از توسعه سرمایه‌گذاری بخش کشاورزی صندوق ذخيره ارزی چيست؟ به صورت ارزی و با سود انتظاری کمتر در اختیار سرمایه‌گذاران بخش قرار می‌دهد.

4ـ مجموع تسهیلات اختصاص‌یافته از منابع صندوق با عاملیت بانکها به مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی و شرکتهای تابعه و وابسته در هر حال نباید بیش از بیست درصد (20%) منابع صندوق باشد.

تبصره1ـ از نظر این ماده مؤسسات و شرکت‌ها در صورتی غیرعمومی محسوب می‌شوند که حداقل هشتاد درصد (80%) سهام، یا سهم‌الشرکه آنها مستقیم و یا با واسطه اشخاص حقوقی متعلق به اشخاص حقیقی باشد.

مؤسسات و شرکت‌هایی که اکثریت مطلق سهام آنها متعلق به مؤسسات عمومی و عام‌المنفعه نظیر موقوفات، صندوق‌های بیمه‌ای و بازنشستگی و مؤسسات خیریه عمومی است از نظر این ماده در حکم مؤسسات و شرکت‌های وابسته به نهادهای عمومی غیردولتی هستند.

تبصره2ـ بنگاه‌های اقتصادی که صرفنظر از نوع مالکیت بیش از بیست درصد (20%) اعضاء هیأت مدیره آنها توسط مقامات دولتی تعیین می‌شوند از نظر این ماده دولتی محسوب می‌گردند و پرداخت از منابع صندوق به آنها ممنوع است.

تبصره3ـ صندوق موظف است در توزیع منابع بین بخش‌های اقتصادی و استان‌ها، توازن منطقه‌ای را مدنظر قرار دهد.

6 ـ صندوق در امور اداری، استخدامی، مالی و معاملاتی تابع این اساسنامه و قوانین مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی و سیاست‌های پولی و ارزی می‌باشد. آئین‌نامه‌های لازم به پیشنهاد هیأت امنای صندوق به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید و طبق اصل یکصد و سی و هشتم (138) قانون اساسی اقدام خواهد شد.

7ـ رئیس هیأت عامل صندوق توسعه ملی موظف است هر شش ماه یک‌بار میزان منابع و مصارف و محل مصارف صندوق را به هیأت امناء، هیأت نظارت و مجلس شورای اسلامی گزارش نماید.

8 ـ هیأت نظارت در صورت برخورد با تخلف و جرم در اجرای احکام این ماده حسب مورد مراتب را به مراجع صالحه اعلام می‌دارد.

9ـ ترازنامه و حساب سود و زیان صندوق به همراه گزارش و اظهارنظر هیأت نظارت باید حداقل پانزده روز قبل از تشکیل جلسه به هیأت امناء تسلیم گردد.

10ـ صدور هرگونه ضمانتنامه و پرداخت هرگونه تسهیلات از محل منابع صندوق فقط از طریق بانک‌های عامل اعم از دولتی یا غیردولتی و صندوق حمایت از توسعه سرمایه‌گذاری بخش کشاورزی انجام می‌شود.

11ـ تغییر در اساسنامه و انحلال صندوق تنها با تصویب مجلس شورای اسلامی است.

صندوق توسعه ملی یا حساب ذخیره ارزی چیست؟

بخش عظیمی از دارایی‌های مالی ایران، به واسطه فروش و صادرات نفت و گاز و میعانات گازی و فرآورده‌های نفتی به دست می‌آید. بنا به اتفاقات منطقه‌ای و بین‌المللی در بعضی از بازه‌های زمانی، ممکن است درآمد ناشی از این فعالیت در کشور دچار چالش‌های مختلفی شود که در این صورت باید یک سری برنامه‌های جایگزین وجود داشته باشد. یکی از این برنامه‌های مهم در سطح کشور ایجاد یا تأسیس صندوق توسعه ملی یا حساب ذخیره ارزی است. در این مقاله قصد داریم به توضیح این صندوق بپردازیم و جزئیات مربوط به این صندوق را شفاف‌سازی کنیم.

  • صندوق توسعه ملی چیست؟
  • اعضای صندوق توسعه ملی چه کسانی هستند؟
  • دلیل اصلی تشکیل صندوق توسعه ملی چیست؟
  • وظایف رئیس سازمان صندوق توسعه ملی چیست؟

صندوق توسعه ملی چیست؟

صندوق توسعه ملی در سال ۱۳۷۹ تأسیس شد. عامل تأسیس و راه‌اندازی این صندوق، تجربه کاهش شدید قیمت نفت در منطقه در زمان ریاست جمهوری آقای خاتمی بود. هدف اصلی صندوق در اصل این بود که بخشی از درآمد حاصل از فروش نفت و مشتقات مربوط به آن، به ثروت مولد با سرمایه‌ای عظیم تبدیل شود تا منابع لازم برای رشد اقتصاد کشور وجود داشته باشد و یک منبع ذخیره مالی بزرگ برای آیندگان نیز در نظر گرفته شود. صندوق توسعه ملی درآمد مازاد بر بودجه مورد نیاز دولت را ذخیره می‌کند تا بر اساس راهبردها و سیاست‌هایی که تدوین شده است، در مواقع مورد نیاز یا حساس از این بودجه استفاده شود.

اعضای صندوق توسعه ملی چه کسانی هستند؟

این صندوق یکی از بزرگ‌ترین صندوق‌ها و طرح‌های مالی و سرمایه‌گذاری در سطح کشوری است که از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است و به همین دلیل، اعضای این صندوق باید به ظرافت و دقت تمام انتخاب و منصوب شوند. این صندوق در اصل از هیأت امنا، هیأت عامل و هیأت ناظران تشکیل شده است که در این بخش به اعضای هیأت امنای صندوق اشاره می‌کنیم:

رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور که نقش دبیر هیأت امنا را بر عهده دارد.

وزیر امور اقتصاد و دارایی

وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی

رئیس‌کل بانک مرکزی

رئیس اتاق بازرگانی صنایع معادن و کشاورزی ایران به‌عنوان عضو ناظر در صندوق و بدون داشتن حق رأی

رئیس اتاق تعاون جمهوری اسلامی ایران به ‌عنوان عضو ناظر در صندوق و بدون داشتن حق رأی

دو نماینده از گروه‌های اقتصادی و برنامه و بودجه و محاسبات به انتخاب مجلس شورای اسلامی

دادستان کل کشور

هیأت عامل این صندوق بر اساس مفاد اساسنامه‌ای که تنظیم شده است، از ۵ نفر تشکیل شده است که به صورت مستقیم در امور صندوق صاحب‌نظر و دارای دانش اقتصادی عالی برای تنظیم و برنامه‌ریزی دارایی‌های صندوق هستند. علاوه بر این باید در زمینه امور حقوقی، مالی، بانکی و برنامه‌ریزی دارای مدرک کارشناس ارشد باشند. این اشخاص در نهایت با حکم و تأیید شخص رئیس‌جمهور منصوب می‌شوند و امور مربوط به صندوق را به صورت مستقیم، مدیریت و برنامه‌ریزی می‌کنند.

دلیل اصلی تشکیل صندوق توسعه ملی چیست؟

همان‌طور که در ابتدای مطلب اشاره کردیم، محصولات سوختی که شامل نفت و مشتقات آن می‌شود، در سطح منطقه و بین‌المللی دارای چالش‌های فراوانی است و کاملا تحت تاثیر سیاست‌های کلان قرار دارد. به دلیل نوساناتی که تا حد زیادی قابل کنترل نیستند، صندوق توسعه ملی تأسیس شد تا مقداری از مبالغ فروش رفته این محصولات را ذخیره کند. به صورت خلاصه این صندوق برای حمایت‌ از نسل‌های آینده و مدیریت برخی امور حساس در نظر گرفته شده است. این نکته حائز اهمیت است که دولت در صورت مواجه با هرگونه کسری بودجه، اجازه استفاده از دارایی‌های این صندوق را نخواهد داشت.

چه سازمان‌ها و ارگان‌هایی اجازه استفاده از دارایی‌های این صندوق را دارند؟

از آن جایی‌که فعالیت‌های تولیدی، به نوعی بازوهای محرک اقتصاد کشور محسوب می‌شوند، حمایت از آن‌ها در دستور کار دولت قرار دارد. این بخش از فعالیت‌های مالی در کشور دارای اهمیت فراوانی است، چرا که به صورت مستقیم باعث اشتغال‌زایی در بسیاری از بخش‌های مختلف می‌شود و در نهایت در زمینه سودآوری به خوبی عمل می‌کند.

شرکت‌هایی که در یکی از زمینه‌های تولیدی، صنعتی، معدن، کشاورزی و حمل و نقل، خدمات گردشگری، فناوری اطلاعات و … فعالیت دارند، با طی کردن روال قانونی، امکان استفاده از تسهیلات این حساب ذخیره ارزی را دارند.

مراحل بهره‌مندی از تسهیلات صندوق توسعه صندوق ذخيره ارزی چيست؟ ملی به چه شکل است؟

با توجه به بخش قبلی در صورتی که زمینه فعالیت شما در یکی از امور ذکر شده باشد، طبق راهنمایی‌های این بخش می‌توانید از تسهیلات این صندوق در امور خود بهره‌مند شوید. برای طی کردن این مسیر به موارد زیر توجه کنید:

۱. در گام اول باید به یکی از شعب بانک ملی یا ملت مراجعه و برای ثبت درخواست دریافت از تسهیلات صندوق اقدام کنید.

۲. در مرحله بعدی به منظور استفاده از این تسهیلات باید وثیقه‌ای به واحد کارشناسی مدیریت شعب اعطا کنید.

۳. در صورت موافقت مدیر شعبه بانک، درخواست شما به اداره کل اعتبارات ارسال می‌شود.

۴. بعد از دریافت تأیید، گزارش کاملی از قیمت و ماشین‌آلات و … تهیه می‌شود.

۵. مجوزی از وزارت‌خانه مربوط با فعالیت شما، صادر می‌شود.

۶. مصوبه‌ای توسط هیأت مدیره بانک عامل صادر می‌شود.

۷. اعلامیه مسدودی ارز توسط واحد کارشناسی تأمین ارز طرح‌های مورد بررسی، توسط اداره کل خارجه صادر می‌شود.

۸. یک قرارداد مشارکتی مدنی بین مشتری و شعبه انعقاد می‌شود.

۹. اوراق ثبت سفارش بازرگانی تهیه و به اداره عملیات ارزی برای ممهور شدن به مهر تخصیص ارز از محل حساب ذخیره ارزی ارائه می‌شود.

۱۰. در نهایت اعتبار اسنادی گشایش پیدا می‌کند.

وظایف رئیس سازمان صندوق توسعه ملی چیست؟

رئیس سازمان صندوق توسعه ملی و ذخیره ارزی کشور دارای وظایف متعددی است که هر کدام از آن‌ها، از درجه اهمیت و ظرافت اجرایی بالایی دارد:

۱. پیشنهاد و ارائه نظرات در راستای فعالیت‌های مورد قبول و به منظور بهره‌مندی از تسهیلات صندوق در مسیر پیشبرد امور تولیدی، صنعتی، معدن، کشاورزی و حمل و نقل، خدمات گردشگری، فناوری اطلاعات و …

۲. پیشنهاد و ارائه نظرات برای استفاده از دارایی‌های صندوق در راستای سرمایه‌گذاری در بازارهای مالی در سطح کشور و بین‌المللی

۳. ارائه پیشنهاد به هیأت امنا در رابطه با نظام‌نامه‌ها و شرایط و نحوه اعطای تسهیلات

۴. تشکیل و تنظیم یک قرارداد با مشاوره متخصص بین‌المللی حرفه‌ای در امور مالی و سرمایه‌گذاری

۵. بهبود و ارتقای عملکرد صندوق توسعه ملی

سخن آخر

صندوق توسعه ملی یا حساب ذخیره ارزی یکی از طرح‌های مالی و سرمایه‌گذاری عظیم در کشور است که به دنبال نوسانات شدید در بازار مالی فروش نفت و مشتقات آن، تأسیس شد. این صندوق با هدف تبدیل بخشی از درآمد حاصل از فروش نفت و گاز، میعانات گازی و فرآورده‌های نفتی، به ثروت مولد و سرمایه روبه ‌رشد اقتصادی شکل گرفته است. در این راستا برخی از سازمان‌ها و اموری که در دسته تولیدی، صنعتی، معدن، کشاورزی و حمل و نقل، خدمات گردشگری، فناوری اطلاعات و … جای دارند، می‌توانند بنا به شرایطی، برای پیشبرد امور خود از تسهیلات این صندوق استفاده کنند.

ذخیره ارزی

شرایط و ضوابط تسهیلات اعطائی از محل حساب ذخیره ارزی در برنامه چهارم توسعه به منظور حمایت و تأمین مـــالی بخشی از نیـازهای ارزی تولیدکنندگان و صادرکنندگان بخش‌های خصوصی و تعاونی تسهیــلاتی که از مازاد درامد حاصل از فروش نفت خام تأمین می گردد در چارچوب عقود و قوانین بانکداری اسلامی و آئین‌نامه‌های مصوب هیات امناء حساب ذخیره ارزی از طریق گشایش اعتبارات اسنادی دیداری براساس مقررات واردات و صادرات کالا و خدمات اعطا می‌گردد.

اشخاص مجاز

بخش‌های مجاز

صنعت، معدن، کشاورزی، حمل و نقل و صدور خدمات فنی و مهند سی و خدمات (از جمله گرد شگری) و فناوری اطلاعات.

فعالیت‌های قابل قبول

- کلیه فعالیت‌های سرمایه‌گذاری در طرح های تولیدی و کارآفرینی صنعتی، معدنی، کشاورزی، حمل و نقل، خد مات (از جمله گردشگری) و صدور خدمات فنی- مهندسی بخش‌های خصوصی و یا تعاونی

- سرمایه‌گذاری برای ایجاد ظرفیت‌های جدید از جمله خرید تجهیزات و ماشین‌آلات،د انش فنی و پرد اخت هزینه‌های نصب و راه‌اندازی مربوط به طرح‌های تولیدی و کارآفرینی صنعتی،معدنی، کشاورزی، حمل و نقل، خدمات و خدمات فنی- مهندسی

- طرح‌های سرمایه‌گذاری ارزآور و درآمدزا در بخش خدمات (هتل‌سازی) و حمل و نقل (توسعه و تغییر و نوسازی ناوگان حمل و نقل هوایی و دریایی) توضیح: در کلیه موارد فوق، سرمایه‌گذاری در طرح‌های بهینه‌سازی انرژی و کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات ( ICT )از اولویت برخوردار خواهد بود.

- اعطای تسهیلات د ر قالب اعتبار فروشنده( Supplier`s Credit ) به صادرکنندگان کالا و خدمات به منظور تشویق و توسعه صادرات غیر نفتی.

نرخ سود تسهیلات ارزی

- به طور عام نرخ بین بانکی Libor شش ماهه به اضافه 2 واحد درصد یا ( CIRR ) به اضافه 2 واحد درصد در سال خواهد بود.

- نرخ سود تسهیلات دارای شرایط ترجیحی شامل صنایع کشتی سازی (ساخت شناورهای 140 تا 2000 تنی بنفع سازند گان داخلی)، بازسازی صنایع نساجی و تجهیز و نوسازی ناوگان حمل و نقل کشور ( هوائی، ریلی، جاده ای و دریایی) 3 واحد د رصد

مدت تسهیلات

- حداکثر مدت تأمین مالی هر طرح، از 8 سال تجاوز نخواهد کرد که تا 3 سال آن دوره مشارکت مدنی (سرمایه‌گذاری و راه‌اندازی) و 5 سال بقیه دوران بهره برداری (بازپرداخت) خواهد بود.

- دوره استفاد ه از تسهیلات ترجیحی بخش نساجی، حد اکثر 3 سال ، دوره مهلت،حد اکثر یک سال و دوره بازپرد اخت، حداکثر 4سال بعد از خاتمه مهلت خواهد بود.

- حداکثردوره تامین مالی تسهیلات دارای شرایط ترجیحی صنایع کشتی سازی بنفع سازند گان د اخلی، 12سال خواهد بود.

انواع وثائق هریک از د ارایی ها و ابزارهای زیر به تشخیص بانک به عنوان وثیقه پذیرفته خواهد شد:

- صورت وضعیت های تایید شده و بدهی های قطعی دستگاه های اجرایی دولتی به متقاضی همراه تاییدیه ذی نفع مبنی بر انتقال منابع متضمنه به بانک

دوران بازپرداخت

- پس از سه ماه از تاریخ انعقاد قرارداد مشارکت مدنی نسبت به ماند ه استفاده نشده تسهیلات ارزی هزینه تعهد به میزان 125/0 درصد در سال تعلق خواهد گرفت.

- سود تسهیلات اعطایی در پایان هر شش ماه نسبت به مانده استفاد ه شده از تسهیلات محاسبه و به حساب تعهد تسهیلات گیرنده منظور خواهد شد.

حدود اختیارات بانک های عامل، کارگروه تخصصی و هیات امنای حساب ذخیره ارزی

- بررسی طرح های سرمایه گذاری در هیات امنای حساب ذخیره ارزی با هزینه ارزی بیش از 50 میلیون دلار خواهد بود.

مراحل اجرائی اعطای تسهیلات به مشتری در شعب ارزی، مدیریت شعب مربوطه، اداره کل اعتبارات، دفتر هیأت مدیره از محل حساب ذخیره ارزی

4 . تهیه گزارش کارشناسی از صندوق ذخيره ارزی چيست؟ سوی اداره کل اعتبارات پس از اخذ تائیدیه قیمت و نوع ماشین آلات موضوع پروفرم/ پروفرمهای ارائه شده ، از شرکت های بازرسی کننده مجاز و یا گمرکات کشور

9. تهیه اوراق ثبت سفارش بازرگانی و ارائه آن به اداره عملیات ارزی جهت ممهور شدن به مهر تخصیص ارز از محل حساب ذخیره ارزی

صندوق ذخيره ارزی چيست؟

برق، زیرساختی ضروری برای توسعه است و وزارت نیرو به عنوان متولی تامین برق، در یک دهه اخیر با وجود تلاش‌‌های بسیار در ترغیب سرمایه‌‌گذاران برای ورود به عرصه ساخت نیروگاه، عملا موفق نبوده است.

تاکید بر بازپرداخت ارزی تسهیلات صندوق توسعه ملی

دنیای‌اقتصاد: قائم‌مقام بانک مرکزی گفت: در دوره قبلی صندوق، با بدهکاران برخورد جدی نمی‌‌شد؛ اما در دوره جدید برخورد‌‌های تند و جدی را شاهد هستیم و ما نیز صندوق توسعه ملی را بانک مرکزی دوم می‌‌دانیم.

اجازه مجلس به دولت برای جبران کسری منابع صادرات نفتی از صندوق ذخیره ارزی

ايسنا: درصورت تحقق درآمد مازاد بر سقف مقرر در بند(ب) این تبصره، درآمد حاصله براساس حکم بند(ب) ماده(۱۷ ) قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور پس از کسر سهم صندوق توسعه ملی و واریز به این صندوق به حساب ذخیره ارزی واریز می گردد.

چالش حساب‌‌های صندوق توسعه

مطابق تبصره ۲ بند (ح) اساسنامه صندوق توسعه ملی، حساب‌‌های این صندوق فقط نزد بانک مرکزی نگهداری می‌‌شود و زمانی که هیات عامل صندوق توسعه با تامین مالی یک پروژه موافقت کند، به بانک مرکزی دستور پرداخت ارسال می‌‌کند و بانک نیز مطابق دستور صندوق، پرداخت را انجام می‌‌دهد. به علاوه، در سال‌های اخیر، مطابق قوانین بودجه سنواتی همواره بخشی از منابع صندوق توسعه ملی توسط دولت مصرف می‌‌شود. حال اگر دولت نیاز به ارز داشت از بانک مرکزی ارز دریافت می‌‌کند و اگر نیاز به ریال داشت، ارزها به بانک مرکزی فروخته…

سرنوشت صندوق توسعه ملی مانند حساب ذخیره ارزی نشود

تحلیل بازار: رئیس دیوان محاسبات کشور هشدار داد که باید حواسمان باشد سرنوشت صندوق توسعه ملی مانند حساب ذخیره ارزی نشود. مهرداد بذرپاش رئیس دیوان محاسبات کشور در فضای مجازی نوشت: «روز یکشنبه، جلسه هیات امنای صندوق توسعه ملی بود. صندوق توسعه ملی، صندوق ثروت ملی برای آیندگان است. در این صندوق باید اصلاحاتی صورت گیرد. غیر از نفت سایر اموال مانند معادن، زمین و. که توسط دولت‏‏‌ها واگذار می‌شود، هم می‌تواند به عنوان منابع ورودی باشد، البته نیاز به اصلاح قانون دارد.»

تسهیلات صندوق توسعه ملی صندوق ذخيره ارزی چيست؟ سه‌برابر می‌شود

ایبِنا: رئیس هیات عامل صندوق توسعه ملی گفت: بانک‌ها دوبرابر آورده صندوق را تسهیلات می‌دهند و با این کار، پرداخت تسهیلات صندوق توسعه ملی، سه‌برابر می‌شود.مهدی غضنفری در ارتباط تصویری با بخش خبری۲۱ شبکه یک سیما افزود: منابع ریالی صندوق در نزد بانک‌ها سپرده‌گذاری و به‌صورت ترجیحی، وام داده می‌شود. وی ادامه داد: بر اساس مصوبه روز یکشنبه، بانک‌ها دوبرابر آورده صندوق را تسهیلات می‌دهند؛ اما نرخ سود یا کارمزدی که بانک‌ها دریافت می‌کنند، کاهش پیدا نمی‌کند و لازم نیست حتما وام‌های خود را با نرخ…

طلا جانشین دلار آمریکا در ذخایرارزی بانک‏‌های مرکزی

فارس: سهم طلا از حساب ذخیره ارزی کشورهای جهان طی ۱۰ سال گذشته به شکل قابل توجهی افزایش یافته و در واقع شاهد آن هستیم که طلا در حال گرفتن جای دلار در دارایی کشورهای جهان است.

کسری حساب جاری آمریکا در قله ۱۴ ساله

فارس: کسری حساب جاری آمریکا در سه ماه دوم امسال به بالاترین میزان در ۱۴ سال گذشته رسید. به گزارش رویترز، افزایش واردات با هدف تامین کمبود کالا باعث شد تا کسری حساب جاری آمریکا در سه ماهه دوم امسال به بالاترین میزان ۱۴ سال گذشته برسد. وزارت بازرگانی آمریکا شب گذشته اعلام کرد که کسری حساب جاری این کشور که نسبت میزان واردات و صادرات را نشان می‌دهد، در سه ماهه دوم سال ۲۰۲۱ نیم درصد رشد کرده و به ۱۹۰ میلیارد دلار رسیده است. این بالاترین میزان کسری حساب جاری از سال ۲۰۰۷ تاکنون در آمریکا به شمار…

خبر بد صندوق بین‌المللی پول برای دلار

فارس: صندوق بین الملل پول ساعاتی پیش گزارش داد که در سه ماهه پایانی سال گذشته سهم دلار از حساب ذخیره ارزی کشورها به کمترین میزان خود از سال ۱۹۹۵ تا کنون رسیده است.

مجوز مجلس به دولت برای برداشت از منابع حساب ذخیره ارزی

خبر آنلاین: نمایندگان مجلس به دولت اجازه دادند تا در صورت کاهش منابع حاصل از درآمدهای نفتی از حساب ذخیره ارزی برداشت کند.

استمهال وام‌های بانک صنعت‌ومعدن

دنیای‌اقتصاد: مطالبات صندوق ذخيره ارزی چيست؟ غیرجاری بانکی پاشنه آشیل بانک‌ها است که منابع بانکی را با قفل شدن در دست عده‌ای، از چرخه تسهیلات‌دهی خارج کرده و باعث کاهش قدرت تسهیلات‌دهی بانک‌ها می‌شود. براین اساس همواره بانک‌ها تلاش کرده‌اند با گرفتن تضامین مطمئن، این ریسک‌ها را کم کنند اما در برخی مواقع این تضمین‌ها هم راهگشا نیستند. براین اساس همواره نقطه تمرکز بانک‌ها برای بازگرداندن منابع به چرخه پولی و تسهیلات‌دهی مجدد است.

مهلت بدهکاران حساب ذخیره ارزی تمدید نمی‌شود

دنیای‌اقتصاد: معاون طرح و برنامه وزارت صمت گفت: آیین‌نامه اجرایی ماده ۲۰ قانون رفع موانع تولید رقابت‌پذیر و ارتقای نظام مالی کشور با هدف تسهیل بازپرداخت تسهیلات ارزی واحدهای تولیدی اصلاح شد.

حذف دست‌اندازهای تقسیط بدهی

دنیای اقتصاد: بخش‌خصوصی و دولتی در نشستی برای حذف دست‌اندازهای تقسیط بدهی ارزی تفاهم کردند. به گفته حاضران در این نشست جمع‌بندی ارائه شده تا پایان هفته به وزارت صنعت، معدن و تجارت ارائه می‌شود تا فرآیند ساماندهی به بدهی‌های انباشته ارزی از سال ۸۰ تاکنون تسریع شود. برآورد می‌شود رقم بدهی‌های ارزی در قالب طرح تسویه بدهی حدود ۲۴ میلیارد دلار است.

اصلاح آیین‌نامه بدهکاران حساب ذخیره ارزی ابلاغ شد

تغییر ریل میسر نیست!

اقتصاد کشور پس از دوره پرتلاطم سال ۱۳۹۷، امسال به صورت نسبی وضعیت باثبات‌تری را تجربه کرد، اما علائم امیدوارکننده‌ای در جهت رفع ایرادات اساسی اقتصادی مشاهده نشد. در واقع توقف روند صعودی تورم و روند افزایشی نرخ ارز اتفاقات مثبتی بودند، اما این مشاهدات هرگز نشانگر تغییرات اساسی در روند سیاستگذاری و اراده سیاسی برای تغییر ریل اقتصاد نبودند. این نوشته در پی آن نیست که سهم هر یک از عوامل سیاستگذاری و پاسخ‌های طبیعی اقتصاد یا شوک‌های بیرونی نظیر تحریم و حوادث طبیعی ابتدای سال و . را شناسایی کند،…

مهمترین اعداد بودجه سال آینده را ببینید

خبر آنلاین: بودجه ۱۹۸۸ هزار میلیارد تومانی سال ۱۳۹۹ در حالی به مجلس شرای اسلامی ارائه شده است که بررسی ها نشان می دهد سهم نفت در بودجه تدوین شده رقمی بسیار اندک است .

تکرار بحران پرونده‌های ارزی

دنیای‌اقتصاد: فاز تازه از ماجرای پازپرداخت بدهی ارزی بنگاه‌های اقتصادی آغاز شد. در این راستا مشکلات مرتبط با نحوه بازگرداندن تسهیلات ارزی اخذشده از «صندوق توسعه ملی» در دستور کار فعالان بخش خصوصی و نمایندگان دستگاه‌های دولتی قرار گرفت. زوایه جدید از چالش مذکور در حالی نمایان شده است که در سال‌های قبل اقدامات مختلفی برای رفع بلاتکلیفی بدهکاران ارزی که از محل حساب ذخیره ارزی اقدام به دریافت تسهیلات کرده بودند توسط سیاست‌گذار صورت گرفت.

نحوه محاسبه جریمه تاخیر تسهیلات حساب ذخیره ارزی تغییر کرد

ایرنا: بانک مرکزی با ابلاغ دستورالعملی تغییر در نحوه محاسبه جریمه تاخیر تسهیلات حساب ذخیره ارزی را اعلام کرد.

مزایای جدید برای بدهکاران ارزی تعیین تکلیف شده

خبرگزاری تسنیم: دبیر کمیسیون هیات‌دولت در ابلاغیه به سیستم بانکی کشور تاکید کرد، تسهیلات‌گیرندگانی که در مهلت مقرر در آیین‌نامه اجرایی ماده ۲۰ قانون رفع موانع تولید رقابت‌پذیر و ارتقا نظام مالی کشور مطابق با تعریف بدهکار در بند ج ماده یک باشند، با رعایت مقررات مربوطه نسبت به تسویه یا تعیین تکلیف بدهی خود اقدام کنند، مشمول استفاده از مزایای آیین‌نامه اجرایی ماده ۲۰ قانون رفع موانع تولید رقابت‌پذیر خواهند بود. مفاد ماده (۲۰) قانون رفع موانع تولید رقابت‌پذیر و ارتقای نظام مالی کشور در ارتباط با بدهکاران ارزی از…

۴ راهکار مهم دولت برای جبران کسری بودجه

فارس نوشت: واگذاری و مولدسازی دارایی‌های دولت، استفاده از حساب ذخیره ارزی، فروش اوراق مالی اسلامی و برداشت ۴۵ هزار میلیارد تومانی از صندوق توسعه ملی، ۴ راهکار دولت برای جبران کسری بودجه است.

مهلت دوباره به بدهکاران ارزی

دنیای اقتصاد: داستان بلاتکلیفی بدهکاران ارزی همچنان ادامه دارد و این پرونده کهنه و خاک‌ خورده همچنان مختومه نشده است. نوسانات نرخ ارز در سال‌های ۹۰ و ۹۱ موجب شد تا بازپرداخت تسهیلات دریافتی از حساب ذخیره ارزی به گره کور بخش تولید تبدیل شود؛ گره‌ای که بازکردن آن به آیین‌نامه اجرایی ماده ۲۰ قانون رفع موانع تولید رقابت‌پذیر و ارتقای نظام مالی کشور سپرده شد.

دستور ارزی صندوق ذخيره ارزی چيست؟ جهانگیری به بانک مرکزی

مهر: مصوبه هیأت وزیران مبنی بر تکلیف بانک مرکزی به واریز وجوه مورد نظر از محل موجودی حساب ذخیره ارزی با نرخ تسعیر نیمایی به حساب درآمد عمومی کشور ابلاغ شد.

چرا وضعیت ارزی بانک تجارت مثبت شد؟

گروه بنگاه‌ها: نایب رئیس هیات‌مدیره بانک تجارت در گفت‌وگویی درباره تحلیل‌های صورت‌گرفته روی گزارش صورت‌های مالی بانک تجارت منتهی به اسفندماه سال ۹۷ گفت: جزئیات درآمد ناشی از مبادلات ارزی درج‌شده در صورت‌های مالی آن در یادداشت شماره ۴۴ همان گزارش آمده؛ به این نحو که بیش از ۹۱ درصد درآمد فوق ناشی از تسعیر بوده است.

اطلاعیه بانک مرکزی درباره مؤسسه خیریه مکتب امیرالمومنین

ايسنا: مؤسسه خیریه مکتب امیرالمومنین اقدامی برای دریافت ارز به منظور واردات در سال جاری نداشته و مبالغ ذکر شده در لیست انتشاریافته این بانک صرفاً برای خرید ارز بابت تسویه بخشی از تسهیلات دریافتی این مؤسسه از محل حساب ذخیره ارزی طی سال‌های ۱۳۸۵ تا ۱۳۸۶ بوده است.

آمادگی بانک توسعه صادرات برای رونق تولید

گروه بنگاه‌ها: مدیرعامل بانک توسعه صادرات ایران در دیدار با هیات‌مدیره کارخانه تولید لوله و ماشین‌سازی ایران، حمایت و کمک به واحدهای تولیدی برای رونق تولید، صادرات، اشتغال‌زایی و کارآفرینی را از افتخارات این بانک (توسعه صادرات ایران) دانست.

در ستایش شکست

در ژاپن هنری سنتی با نام کینتسوگی (Kintsugi) وجود دارد که ظروف شکسته را به‌جای آنکه دور بیندازند، از طریق لاکی حاوی پودر طلا بند می‌زنند و بر ارزش آن می‌افزایند و در معرض دید می‌گذارند. این هنر ریشه در فلسفه وابی-سابی (wabi-sabi) دارد و در واقع بروز هنری این نوع تفکر است؛ تفکری که در آن شکست‌ها و ضعف‌ها به‌جای آنکه پنهان شوند، تجلیل می‌شوند.

دو مجوز برای برداشت از پس‌انداز نفتی

دنیای اقتصاد: بررسی جزئیات لایحه بودجه سال آینده کل کشور، دیروز با تصویب تبصره مربوط به درآمدهای نفتی کشور در سال ۹۸ آغاز شد. نمایندگان در دو نوبت کاری صبح و عصر بررسی بخش‌های درآمدی لایحه را آغاز کردند و تبصره یک را نیز به تصویب رساندند؛ تبصره‌ای که وضعیت و میزان درآمدهای نفتی کشور در سال ۹۸ را مشخص می‌کند.

مطالبات معوق حساب ذخیره ارزی

رئیس‌کل بانک مرکزی گفت: از حدود ۲۰ میلیارد دلار وامی که از حساب ذخیره ارزی به تسهیلات‌گیرندگان اعطا شده، بالغ بر ۵/ ۱۰ میلیارد دلار همچنان باقی‌مانده که سهم بخش خصوصی ۴ میلیارد دلار است.

تعیین تکلیف یارانه نقدی در کمیته ویژه

بررسی بخش‌های درآمدی لایحه بودجه ۹۸ در کمیسیون تلفیق همچنان ادامه دارد و اعضای این کمیسیون در تازه‌ترین اقدامات خود تصمیم گرفتند تبصره ۱۴ لایحه بودجه ۹۸ مربوط به یارانه نقدی در سال آینده را در کمیته‌ای ویژه بررسی و پس از آن در کمیسیون تلفیق به تصویب برسانند. همچنین کمیسیون تلفیق در جدیدترین مصوبات، «برداشت از حساب ذخیره ارزی برای هزینه در حوزه نوسازی مدارس» و «معافیت زائران سفر زمینی اربعین از پرداخت عوارض خروج از کشور» را به تصویب رساندند.

تصمیم جدید برای بدهکاران ارزی

دنیای اقتصاد: آخرین اصلاحیه آیین‌نامه اجرایی ماده ۲۰ قانون رفع موانع تولید با پیش‌‌بینی دو مهلت جدید به بدهکاران ارزی از سوی بانک مرکزی به شبکه بانکی ابلاغ شد. نوسانات نرخ ارز در سال‌های ۹۰ و ۹۱ موجب شد تا بازپرداخت تسهیلات دریافتی از حساب ذخیره ارزی به گره کور بخش تولید تبدیل شود؛ گره‌ای که بازکردن آن به آیین‌نامه اجرایی ماده ۲۰ قانون رفع موانع تولید رقابت‌پذیر و ارتقای نظام مالی کشور سپرده شد.

صندوق بین‌المللی پول: ذخایر ارزی قابل دسترسی ایران در ۲۰۲۰ به چهار میلیارد دلار سقوط کرد

نمایی از ساختمان بانک مرکزی ایران

صندوق بین‌المللی پول در تازه‌ترین گزارش خود از وضعیت اقتصادی کشورهای خاورمیانه و آسیای مرکزی می‌گوید ذخایر ارزی قابل دسترس ایران از ۱۲۲.۵ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۸ به چهار میلیارد دلار در سال ۲۰۲۰ سقوط کرد.

این گزارش که روز یکشنبه ۲۲ فروردین در سایت صندوق بین‌المللی پول منتشر شد، می‌افزاید که متوسط ذخایر ارزی قابل دسترسی برای جمهوری اسلامی در فاصله سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۷ حدود ۷۱ میلیارد دلار بود.

این رقم در سال ۲۰۱۸ به حدود ۱۲۲.۵ میلیارد دلار رسید و در سال ۲۰۱۹ به ۱۲.۴ میلیارد دلار و در نهایت، در سال گذشته میلادی به چهار میلیارد دلار سقوط کرد.

بر اساس این گزارش، ذخایر قابل دسترسی ایران معادل ۱۰ درصد از کل ذخایر ارزی کشور (مجموع ذخایر مسدود شده و قابل دسترس) است.

به این ترتیب، در واقع کل ذخایر ارزی ایران چه قابل دسترسی و چه مسدود شده در سال گذشته میلادی ۴۰ میلیارد دلار بوده که معادل کمتر از یک سوم کل ذخایر ارزی ایران در سال ۲۰۱۸ است. به عبارتی، طی دو سال گذشته بیش از ۸۲ میلیارد دلار از ذخایر ارزی کشور از بین رفته و بقیه آن معادل چهار میلیارد دلار برای ایران در دسترس است، در حالی‌که ۳۶ میلیارد دلار نیز مسدود شده است.

کاهش چشمگیر ذخایر ارزی جمهوری اسلامی همچنین باعث شده که دولت نتواند ارز کافی به بازار تزریق کند. نرخ دلار در بازار آزاد ایران از ۱۶ هزار تومان در ابتدای سال ۹۸ به ۳۲ هزار تومان در پاییز همان سال رسید و هم‌اکنون حدود ۲۵ هزار تومان معامله می‌شود.

ایران در سال‌های گذشته با توسل به تزریق انبوه ارز در بازار تلاش کرد که جلوی شتاب افت ارزش ریال را به‌طور مصنوعی بگیرد.

عبدالناصر همتی، رئیس بانک مرکزی، اوایل پارسال اعلام کرد که طی ۱۵ سال گذشته ۲۸۰ میلیارد دلار ارز به بازار تزریق شده است. این به معنی تزریق سالانه ۱۸ میلیارد دلار ارز برای کنترل بازار است.

یکی از عوامل جهش نرخ ارز در سال گذشته، عدم دسترسی ایران به ذخایر ارزی خود بود. اگرچه اوج‌گیری نقدینگی از سوی کارشناسان به‌عنوان «مهم‌ترین» علت افت ارزش ریال و جهش تورم عنوان شده است.

بر اساس آمارهای بانک مرکزی، نقدینگی در ایران از ۴۹۲ تریلیون تومان در ابتدای ریاست جمهوری حسن روحانی به ۱۸۸۰ تریلیون تومان در سال ۹۷ رسید و اسفند پارسال این رقم از ۳۲۰۰ تریلیون تومان عبور کرد.

صندوق بین‌المللی پول می‌گوید نرخ تورم پارسال ایران ۳۶.۵ درصد بوده و امسال به ۳۹ درصد خواهد رسید.

مهم‌ترین علت جهش نقدینگی مربوط به رشد چشمگیر بدهی دولت و اجبار بانک مرکزی به چاپ افسارگسیخته اسکناس بدون پشتوانه است.

بدهی خالص دولت ایران: ۲۲۷ میلیارد دلار

در همین زمینه صندوق بین‌المللی پول گزارش داده که بدهی خالص دولت ایران از ابتدای سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۷ به‌طور متوسط معادل ۵.۱ درصد از تولید ناخالص داخلی کشور بوده، اما پارسال این رقم به ۳۵.۷ درصد از کل تولید ناخالص داخلی، معادل ۲۲۷ میلیارد دلار اوج گرفته است.

۲۲۷ میلیارد دلار بدهی با احتساب نرخ آزاد دلار، معادل شش برابر بودجه عمومی دولت در سال جاری خورشیدی است.

دولت طی سه سال گذشته همواره یک سوم بودجه را با استقراض تامین کرده است.

صندوق بین‌المللی پول همچنین می‌گوید پارسال برای اولین بار تراز تجارت خارجی ایران منفی شد؛ به این ترتیب که واردات کشور از صادرات پیشی گرفته است.

بر اساس ارزیابی این نهاد بین‌المللی، کل صادرات نفتی، غیرنفتی و خدمات ایران در سال گذشته میلادی ۶۷.۸ میلیارد دلار بوده است. این رقم در سال ۲۰۱۸ بیش از ۱۰۳ میلیارد دلار بود. همچنین واردات کشور از ۷۸ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۸ به ۷۲.۶ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۰ رسیده است.

نکته دیگر در گزارش صندوق صندوق ذخيره ارزی چيست؟ بین‌المللی پول، مثبت شدن نرخ رشد اقتصادی کشور در سال گذشته خورشیدی، در پی دو سال سقوط متوالی اقتصاد ایران است؛ ایران پارسال رشد اقتصادی مثبت ۱.۵ درصد داشت و امسال این رقم مثبت ۲.۵ درصد خواهد بود.

این در حالی است که رشد اقتصادی ایران در سال‌های ۹۷ و ۹۸ به ترتیب منفی ۶ درصد و منفی ۶.۸ درصد اعلام شده است.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.