اختیار معامله سهام


منظور از قراردادهای اختیار معامله چیست؟

معمولا برداشت ما از بازار بورس جایی است که عده‌ای خریدار و فروشنده در آن به خرید و فروش سهام شرکت‌ها و اوراق بهادار مختلف مشغول هستند اما این تنها بخشی از اتفاقی است که در بورس می‌افتد و در بورس کالا و اوراق بهادار کشور بازارهای مختلفی وجود دارند و معاملات گوناگونی در این بازارها انجام می‌شود. امروز قرار است به سراغ یکی از این ابزارهای معاملاتی یعنی قراردادهای اختیار معامله برویم و شما را با مفهوم این نوع از قراردادها و چگونگی کارکرد آن‌ها بیشتر آشنا کنیم. با ما همراه شوید.

قرارداد اختیار معامله چیست؟

قراردادهای اختیار معامله و قرارداهای آتی از مهم‌ترین ابزارهای مشتقه در بازار بورس کالا و اوراق بهادار کشور به شمار می‌روند و به دلیل این که مفهوم جدیدی در بازار بورس ایران هستند، بسیاری از سهامداران آشنایی زیادی با این قراردادها ندارند.

در یک معامله ساده شما معمولا برای دریافت یک کالا یا خدمات مبلغی را پرداخت و کالا یا خدمت مورد نیاز خود را هم دریافت می‌کنید اما در قراردادهایی مانند قرارداد اختیار معامله به خریدار حق خرید یا فروش کالای مورد معامله در تاریخی معین با قیمتی مشخص و از پیش تعیین شده داده می‌شود.

چگونگی کارکرد قرارداهای اختیار معامله

برای این که با کارکرد قرادادهای اختیار معامله بیشتر آشنا شوید، کار را با یک مثال آغاز می‌کنیم. فرض کنید در فرودین ماه 1400 که قیمت هر سکه 8 میلیون تومان است شما اختیار خرید این کالا را با همین قیمت در تاریخ اسفند 1400 از یک فروشنده خریداری و مبلغ 200 هزار تومان را هم به عنوان قیمت اختیار معامله مشخص می‌کنید. حال شما این اختیار را دارید که کالای مورد نظر را در سررسید مشخص شده با همان قیمت 8 میلیون تومان از فروشنده‌ای که با او قرارداد اختیار معامله بسته‌اید، خریداری کنید.

در این شرایط اگر قیمت کالای مورد نظر افزایش پیدا کند مثلا در همین مثال قیمت سکه به 10 میلیون تومان برسد، شما سود کرده‌اید. نکته جالب در اینجا این است که شما اختیار معامله را خریداری کرده‌اید و اجباری برای انجام معامله مورد نظر ندارید.

یعنی اگر قیمت کالایی که خریداری کرده‌اید کاهش پیدا کرده باشد مثلا در همین مثال به 7 میلیون تومان رسیده باشد، می‌توانید از اختیار خود استفاده نکنید. در این صورت تنها به اندازه همان مبلغی که به عنوان قیمت قرارداد اختیار معامله باید پرداخت کنید، یعنی 200 هزار تومان دچار ضرر می‌شوید.

شما می‌توانید قراداد اختیار معامله را برای فروش یک کالا هم اعمال کنید. به این معنا که شما به عنوان خریدار قرارداد اختیار معامله، حق فروش یک دارایی را با قیمت مشخص در زمان تعیین شده خریداری می‌کند.

برای نمونه در همان مثال قبلی خریدار قرارداد، حق فروش سکه با همان قیمت 8 میلیون تومان را برای اسفند 1400 با همان قیمت اختیار معامله 200 هزار تومان از یک فروشنده خریداری می‌کند. در این حالت او می‌تواند در زمان سررسید کالای مورد نظر را با قیمت تعیین شده به فروشنده قرارداد بفروشد.

حال در نظر بگیرید که در اسفندماه قیمت سکه به 7 میلیون تومان رسیده باشد، در این شرایط خریدار قرارداد اختیار معامله سود می‌کند اما در صورتی هم که قیمت سکه به 10 میلیون تومان رسیده باشد وی می‌تواند از اختیار خود برای فروش کالای مورد نظر استفاده نکند.

همانگونه که احتمالا از این مثال متوجه شده باشید قراردادهای اختیار معامله یا آپشن‌ها به دو دسته قرادادهای اختیار خرید و اختیار فروش تقسیم می‌شوند.

اختیار خرید (Call Option)

در قراردادهای اختیار خرید حق خرید یک دارایی از پیش به خریدار قرارداد اختیار معامله داده می‌شود. کسانی به سراغ قرادادهای اختیار خرید می‌روند که منتظر افزایش قیمت دارایی هستند و می‌خواهند از این طریق با این نوع از قراردادهای به سود برسند. آن‌ها قرارداد را با قیمت روز یک کالا خریداری می‌کنند تا در آینده با افزایش قیمت‌ها به سود مورد نظرشان دست پیدا کنند.

اختیار فروش (Put Option)

قراردادهای اختیار فروش برعکس اختیار خرید هستند و در این قراردادها حق فروش یک دارایی با قیمت تعیین شده از قبل به معامله کننده داده می‌شود. در این حالت درست برعکس قراردادهای اختیار خرید صاحب قرارداد امیدوار به کاهش قیمت‌ها است و با پیش‌بینی که از کم شدن قیمت یک دارایی دارد، دست به انعقاد قراردادهای اختیار فروش می‌زند.اختیار معامله سهام

بعضی نکات مهم در قراردادهای اختیار معامله

  • برای آغاز فعالیت در بازار مشتقه علاقه‌مندان به حضور در معاملات این بازار باید از کارگزاری‌هایی که مجوز معاملاتی برای قرادادهای بازار مشتقه را دارند کد معاملاتی دریافت کنند.
  • زمان تسویه قراداد اختیار معامله، تاریخ سررسید مشخص شده در همان قرارداد است که در پایان روز معاملاتی این تسویه انجام می‌شود. کارمزد معامله نیز در همان روز به حساب سازمان بورس، کارگزار مربوطه و .. واریز می‌شود.
  • قرادادهای اختیار معامله به دو سبک اروپایی و آمریکایی قابل اجرا هستند. در سبک اروپایی خریدار معامله تنها در زمان سررسید مشخص شده در قرارداد می‌تواند از حق خرید و فروش خود استفاده کند، اما در سبک آمریکایی خریدار در طول زمانی که مشخص شده است می‌تواند معامله را اجرایی و از حق خود برای خرید یا فروش یک کالا استفاده کند.
  • معامله در بازار مشتقه بورس کالا روی یک دارایی پایه مانند سکه یا زعفران صورت می‌گیرد.
  • در حال حاضر تنها در مورد بعضی کالاها و تعداد کمی از سهم‌ها قرارداد اختیار معامله اعمال می‌شود.
  • همان گونه که گفتیم یکی از نکات مهم در عبارت قرارداد اختیار معامله، کلمه اختیار است. به این معنی که اختیار خرید و فروش دارایی موردنظر به معامله کننده داده می‌شود و اجباری برای خرید و فروش کالای مشخص شده در قرارداد وجود ندارد اما در مورد فروشنده اختیار معامله چنین امکانی وجود ندارد و فروشنده قرارداد از قدرت اختیار برای انجام معاملات برخوردار نیست و باید تابع تصمیم خریدار باشد.
  • برای تضمین پایبندی به قراردادهای اختیار معامله با توجه به این که پول یا کالایی بین طرفین تا زمان تاریخ مشخص شده در قرارداد رد و بدل نمی‌شود، هر دو طرف معامله ودیعه‌ای را به اتاق پایاپای بورس تحویل می‌دهند.
  • قرارداد اختیار معامله در بازار بورس ایران مفهوم نسبتا جدیدی محسوب می‌شود و برای اولین بار بورس اختیار معامله در سال 1973 در شیکاگو شروع به کار کرد که اکثر اوقات هم رتبه اول را از نظر حجم و تعداد معاملات انجام شده در این حوزه دارد.
  • نوسان‌گیرها علاقه بسیاری به بازار آتی کالا دارند و سعی می‌کنند از نوسان قیمت‌ها و پیش‌بینی آینده بازار برای رسیدن به سود در بازار مورد نظر استفاده کنند.

مزایای قراردادهای اختیار معامله

احتمالا این سوال برای‌تان پیش آمده باشد که قراردادهای اختیار معامله چه مزیت‌هایی برای خریدار یا فروشنده این نوع از قراردادها دارد. در زیر به برخی از این مزایا اشاره می‌کنیم که به درک بهتر قرادادهای اختیار معامله هم کمک بیشتری می‌کنند.

  • کم شدن ریسک معاملات و کاهش نوسان بالای قیمت‌ها در آینده
  • کسب سود از قرارداهای اختیار معامله و حتی درآمدزایی از معامله مجدد این قرارداد به این معنا که شما می‌توانید حق خرید یا فروش خود را بفروشید و از این طریق نیز کسب سود کنید.
  • نیار به نقدینگی کمتر
  • کاهش ریسک انجام معاملات

تفاوت قرادادهای اختیار معامله با قرادادهای آتی

همانگونه که اشاره کردیم قرارداد اختیار معامله اختیاری قانونی است که مطابق آن به خریدار حق خرید یا فروش کالای مورد معامله در تاریخی معین با قیمتی مشخص و از پیش تعیین شده داده می‌شود، اما در قراردادهای آتی یک خریدار متعهد می‌شود یک کالای مشخص شده را در تاریخ مشخص با قیمت معین از فروشنده کالا خریداری کند.

به زبان ساده‌تر می‌توان گفت که در قرارداد اختیار معامله خریدار، اختیار یک معامله را خریداری می‌کند اما در قراردادهای آتی خریدار و فروشنده برای مبادله یک کالا متعهد می‌شوند.

سخن آخر

قراردادهای اختیار معامله از جمله مهم‌ترین ابزار مشتقه در بازار بورس کالا و اوراق بهادار کشور به شمار می‌روند و طیف جدیدی از معاملات در بازار بورس این روزهای کشور را شامل می‌شوند. در این نوع از قراردادها، به خریدار حق خرید یا فروش کالای مورد معامله در تاریخی معین با قیمتی مشخص و از پیش تعیین شده داده می‌شود.

قراردادهای اختیار معامله به دو دسته قراردادهای اختیار خرید و قراردادهای اختیار فروش تقسیم می‌شوند که در مورد اول حق خرید یک دارایی و در مورد دوم حق فروش یک دارایی با قیمت تعیین شده از قبل به معامله کننده داده می‌شود. نکته مهم در خصوص قراردادهای اختیار معامله، کلمه اختیار است. به این معنی که اختیار و نه اجبار برای خرید و فروش دارایی موردنظر به خریدار قرارداد داده می‌شود.

در پایان هم باید اشاره کنیم که ما سعی کردیم به زبان ساده شما را با بازار آتی کالا و قراردادهای اختیار معامله آشنا کنیم اما این بازار هم مانند دیگر بازارهای مالی پیچیدگی‌های خاص خود را دارد و حضور در آن به این سادگی‌ها هم نیست. علاقه‌مندان به ورود و سرمایه گذاری در این حوزه، باید توانایی خوبی در پیش بینی آینده بازار و تحلیل دقیق و درست اتفاقات بازار سرمایه داشته باشند تا بتوانند به سودی که مد نظرشان است، دست پیدا کنند.

«اختیار معامله سهام» در بورس تهران راه‌اندازی می‌شود

دنیای اقتصاد – گروه بورس : «اگر بخواهیم بازار سرمایه پیشرفته‌ای داشته باشیم، نیازمند قانون پیشرفته هستیم.» این جمله روز گذشته از زبان مدیرعامل شرکت بورس اوراق بهادار تهران و در جمع فعالان بازار سرمایه شنیده شد.

دیروز شرکت بورس اوراق بهادار میزبان سرمایه‌گذارانی بود که برای شرکت در سمینار «آشنایی با فرصت‌های سرمایه گذاری در قراردادهای آتی سهام» در هتل اسپیناس تهران گردهم آمده بودند.
دکتر حسن قالیباف اصل در این سمینار با اشاره به اقدامات مثبت انجام شده در بازار سرمایه کشور گفت: بازار سرمایه دوران ویژه و پرباری را می‌گذراند و در این مدت اصلاحات زیادی در مقررات صورت گرفته و کارهای خوبی نیز انجام شده که یکی از آنها ورود ابزار جدید «معاملات آتی سهام» است.
وی افزود: بازار سرمایه ما در مقایسه با گذشته، قانونمندتر شده و با ورود این ابزار نیز دامنه نوسان افزایش پیدا کرده و نقدشوندگی نیز افزایش خواهد یافت.

بهبود کشف قیمت در بازار
قالیباف ادامه داد: کیفیت و کمیت بازار نیز افزایش پیدا کرده و بازار 60 تا 70میلیارد تومانی امروز با بازار 3میلیارد تومانی در دو سال قبل قابل مقایسه نیست. مدیرعامل شرکت بورس خاطرنشان کرد: حضور نهادهای جدید به فرآیند پیشرفت بازار کمک می‌کند و کشف قیمت بهتری در بازار صورت می‌گیرد.
وی با اشاره به راه‌اندازی معاملات آتی در بورس کالا از سال 87 گفت: فیوچرز سهام در دنیا نیز یک ابزار جدید است که مورد توجه بسیاری از بازارها قرار گرفته زیرا باعث می‌شود کشف قیمت بهتری در بازار صورت گیرد و نقدشوندگی و کارآیی عملیاتی بازار نیز افزایش یافته که در نهایت به توسعه بازار سرمایه منجر می‌شود.
مدیرعامل شرکت بورس با اشاره به اینکه تاکنون بازار سرمایه کشور از ابزار مدیریت ریسک برخوردار نبوده، یادآور شد: سرمایه‌گذاری در اوراق آتی از نقدشوندگی بالاتری برخوردار است و برای سرمایه‌گذاران نهادی و حقیقی، جذابیت‌های خاص خود را دارد.

راه‌اندازی معاملات آتی در دیگر ایستگاه‌ها
قالیباف اظهار امیدواری کرد: تاکنون دسترسی به انجام معاملات تنها از طریق تالار حافظ امکان‌پذیر بود اما همکاران ما در تلاشند تا امکان دسترسی را از ایستگاه‌های معاملاتی دیگر نیز فراهم کنند.
وی سپس گفت: برای توسعه این معاملات و گرایش بیشتر مردم به سمت این ابزار، فرهنگ‌سازی و آموزش لازم صورت گرفته که در این راستا جلسات آموزشی زیادی در بورس برگزار شده که می‌توان به 12‌هزار نفر ساعت آموزش عمومی، 17‌هزار نفر ساعت آموزش تخصصی و حدود 3‌هزار نفر ساعت آموزش کارگزاران و شرکت‌های سرمایه‌گذاری اشاره کرد.
البته در این راه به کمک سایر نهادهای فعال در بازار نیز نیاز داریم. مدیرعامل شرکت بورس ادامه داد: ما در بحث توسعه بازار ابزار مشتقه به انتشار فیوچرز سهام بسنده نمی‌کنیم، زیرا بازار سرمایه برای توسعه، نیاز به ابزارسازی دارد، بنابراین برای راه اندازی یک ابزار دیگر در حال کار هستیم که در این راستا، مطالعات روی «اختیار معامله سهام» انجام و تصویب شده و برای تصویب نهایی به سازمان بورس ارسال شده است و به زودی شاهد راه‌اندازی اوراق اختیار معامله سهام خواهیم بود. قالیباف اصل یادآور شد: از یک ماه گذشته شاخص سهام 30‌شرکت بزرگ را منتشر کردیم که این سهام، نقدشوندگی بالایی دارند و اگر هر سهمی نقدشونده نباشد از این شاخص خارج می‌شود. از سوی دیگر، اوراقی که روی این شاخص منتشر خواهد شد، اوراق آتی و اختیار معامله خواهد بود.

ایجاد بازاری برای همه سلایق
رییس سازمان بورس و اوراق بهادار نیز در سمینار یاد شده گفت: در سال‌های اخیر سعی کرده‌ایم بازار سرمایه را هم از نظر کیفی و هم از نظر کمی توسعه بدهیم و با ارائه برنامه‌ها و راهکارهای نو، افراد مختلفی را جذب بازار کنیم تا افراد بتوانند با پذیرش هر نوع ریسک در بازار سرمایه‌گذاری کنند و برنامه‌ریزی به گونه‌ای باشد که بتوانیم سلیقه سرمایه‌گذاران مختلف را تامین کنیم.
دکتر علی صالح‌آبادی افزود: مطلوب نیست که مردم در بخش‌های کالایی سرمایه‌گذاری کنند و با انباشت یک کالا، قیمت آن را افزایش دهند و گران‌تر بفروشند، بلکه باید به گونه‌ای برنامه‌ریزی کنیم که گروه‌های مختلف، جذب بازار سرمایه شوند، بنابراین نیاز به توسعه کمی و کیفی داریم. رییس «سازمان» با اشاره به اقدامات انجام شده در حوزه معاملات آتی گفت: بحث معاملات آتی از سال 86 در برنامه «سازمان» بوده و تاکنون چند دوره آزمون گواهینامه معامله‌گری اوراق آتی برگزار شده است.

لزوم ورود فیوچرز ارز به بازار
از سوی دیگر در حوزه ارزی نیز، فیوچرز ارز می‌تواند در بازار ما مورد استفاده قرار گرفته و حجم معاملات قابل‌توجهی در بازار داشته باشد. وی خاطرنشان کرد: در کشوری که 50‌میلیارد دلار واردات و بیشتر از آن صادرات نفتی و غیرنفتی و تفاوت نرخ ارز وجود دارد، لزوم وجود ابزارهای پوشش ریسک احساس می‌شود. صالح‌آبادی افزود: در این زمینه بانک مرکزی باید مساعدت کرده و زیرساخت‌ها را فراهم کند. رییس «سازمان» سپس گفت: معاملات آتی با وجودی که ابزاری برای پوشش ریسک است اما خود ریسک بالایی دارد زیرا با مارجین 20درصد، قدرت اهرمی 5 برابری را برای سرمایه‌گذاری ایجاد می‌کند. بنابراین ما به هیچ وجه انتظار نداریم افراد عادی در معاملات فیوچرز شرکت کنند و تنها افراد حرفه‌ای، آموزش دیده و ریسک‌پذیر باید فیوچرز معامله کنند.
صالح‌آبادی سپس گفت: به تازگی مصوبه‌ای برای شرکت‌های سرمایه‌گذاری گذاشته شده که این شرکت‌ها دیگر نیاز به اعلام پیش‌بینی EPS ندارند و سرمایه‌گذاران باید با توجه به پتانسیل شرکت‌ها تصمیم بگیرند.

تاسیس شرکت‌های پردازشگر اطلاعات مالی
رییس «سازمان» در ادامه با اشاره به اقدامات انجام شده در حوزه اطلاعات گفت: ما از طریق «کدال»‌امکان ارائه سرویس‌های عمومی و اختصاصی را فراهم آورده‌ایم، اما در حال حاضر حلقه مفقوده بازار سرمایه، شرکت‌های پردازش اطلاعات مالی هستند که البته امکان تاسیس این شرکت‌ها از سوی کارگزاران یا دیگر شرکت‌ها وجود دارد و مقررات آن در حال نهایی شدن است که تا پایان هفته منتشر خواهد شد. وی اظهار امیدواری کرد: تا پایان مهر ماه امسال، اطلاعات مالی شرکت‌ها از سال 80 تا 89 روی سیستم کدال قرار خواهد گرفت.

اختیارمعامله با سررسید بلند مدت به بورس تهران آمد

شرکت بورس اوراق بهادار تهران با توجه به درخواست فعالان بازار، قراردادهای اختیارمعامله با سررسیدهای یک‌ساله را در راستای امکان استفاده از استراتژی‌های معاملاتی با افق‌های زمانی متنوع، در نمادهای بنیادی بازار ارائه می‌کند.

اختیارمعامله با سررسید بلند مدت به بورس تهران آمد

به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از بورس تهران، وحیدمطهری‌نیا سرپرست مدیریت عملیات بازار ابزارهای نوین مالی، با بیان مطلب فوق اظهار داشت: قراردادهای اختیارمعامله مبتنی بر سهام شرکت سرمایه‌گذاری تامین اجتماعی (شستا) با سررسید شهریور ۱۴۰۲، هم‌اکنون در بازار اختیار بورس تهران فعال بوده و قابل معامله می‌باشند. همچنین دوره معاملاتی قراردادهای اختیارمعامله سهام شرکت ملی صنایع مس ایران (فملی) با سررسید مهرماه ۱۴۰۲ نیز از روز سه‌شنبه (۲۲ شهریور ماه ۱۴۰۱) آغاز خواهد شد. قراردادهای اختیارمعامله یکساله بر روی سهام شرکت فولاد مبارکه اصفهان (فولاد) نیز به زودی ارائه خواهد گردید.

سرپرست مدیریت عملیات بازار ابزارهای نوین مالی افزود: نکته مهم در ارزشگذاری قراردادهای اختیارمعامله با سررسیدهای بلندمدت، لحاظ سود تقسیمی دارایی‌های پایه اوراق اختیارمعامله مبتنی بر آن است.

مطهری نیا تصریح کرد: چنانچه دارایی پایه قراردادهای اختیار معامله در طول دوره معاملاتی این قراردادها مشمول پرداخت سود نقدی شوند، این مبلغ باید در ارزشگذاری قیمت (پریمیوم) قراردادهای اختیار معامله مبتنی بر همان دارایی پایه، لحاظ می شود.

قرارداد اختیار فروش (Put Option) و قرارداد اختیار معامله (Call Option) چیست؟

A2E285D6 CEDA 452D BF72 F3B5B854380F - قرارداد اختیار فروش (Put Option) و قرارداد اختیار معامله (Call Option) چیست؟

قرارداد اختیار اختیار معامله سهام فروش (put option) ابزاری در بازار بورس به حساب می آید که این اجازه را به دارنده می‌دهد میزان مشخصی از دارایی که در قرارداد آمده را با قیمت توافقی در یک دوره زمانی معین به فروش برساند. اختیار فروش ارزش دارد. کسی که اختیار فروش را خریداری می کند، انتظارش این است که قیمت سهم کاهش پیدا کند. یعنی فردی که اختیار فروش را دارد وقتی که قیمت سهم کاهش پیدا کند، سود کسب می کند.

قرارداد اختیار معامله (call option) قراردادی بین خریدار و فروشنده به حساب می آید به‌ گونه‌ای که خریدار از فروشنده اختیار معامله، حق خرید یا فروش یک دارایی را با یک قیمت مشخصی می خرد. خریدار هم اقدام به پرداخت مبلغی به عنوان حق شرط به فروشنده می کند که در حقیقت همان قیمت اختیار معامله محسوب می شود. اختیار معامله دارای مدت معینی است و نرخ خرید یا فروش یک قرارداد اختیار، مطابق رقابت در بورس مشخص می‌گردد.

در قرارداد اختیار معامله خریدار به امید اینکه قیمت قرارداد افزایش پیدا کند آن را می خرد، اما در قرارداد اختیار فروش پیش‌بینی خریدار این است که قیمت در آینده کاهش پیدا خواهد کرد.

مطالب زیر را حتما بخوانید

دیدگاهتان را بنویسید لغو پاسخ

دسته‌ها
جدیدترین نوشته ها
  • عقب نشینی اتریوم به سمت کف قیمت هفت هفته ای ۱۳۹۹/۰۹/۰۸
  • دوج کوین و بیت کوین اکنون بزرگترین بلاک چین های اثبات کار هستند ۱۳۹۹/۰۹/۰۸
  • مایکل سیلور معتقد است که بیت کوین به دنبال آپدیت مرج قدرتمند تر می شود ۱۳۹۹/۰۹/۰۸
  • سناتور ایالات متحده خواستار شفافیت بیشتر در قوانین رمزارزی می باشد ۱۳۹۹/۰۹/۰۸
  • نگاهی کلی به وضعیت امروز بازار رمزارزها (26 شهریور) ۱۳۹۹/۰۹/۰۸

من عاشق دنیای ارز رمز و بلاک چین هستم، دنیای بسیار پرسود ولی خطرناک به شرطی که خودمان را با دانش صحیح و بروز مجهز کنیم، آکادمی هلاکوئی را راه اندازی کردم که با حمایت شما به یکی از بهترین پایگاه آموزشی به زبان فارسی تبدیل شود. در این راه با حمایت اعضا و خانواده ی بزرگ آکادمی هلاکوئی، در کنارتان هستم.

پشتیبانی از طریق ارسال تیکت:
وارد داشبورد خود شده و گزینه (تیکت پشتیبانی) را انتخاب و بر روی (ارسال تیکت) کلیک کنید. از همین طریق درخواست خود را پیگیری کنید.

ما را در تلگرام دنبال کنید

کانال درآمد ارز دیجیتال [email protected]
تلگرام کافه ترید ایران [email protected]
کانال نخبگان ارز دیجیتال [email protected]
خبر فوری ارز دیجیتال [email protected]
خبر فوری بازار خارجی [email protected]
کانال وی ای پی [email protected]

قرارداد اختیار معامله (Option Contract) چیست

در این مقاله ابتدا به تعریف قرارداد اختیار معامله و نحوه کارکرد آنها در بازارهای مالی می پردازیم. سپس اجزاء اختیار معامله و همچنین سناریوهای مختلف خریدار و فروشنده اختیار را شرح می دهیم. پس از آن به انواع اختیار معامله و ریسکهای مربوط به آن می پردازیم. در نهایت نحوه معاملات اختیار معامله سهام در بازار بورس تهران را تشرح می کنیم.

اختیار معامله چیست؟

اختیار معامله یک توافق است بین خریدار و فروشنده که طی آن فروشنده در ازای دریافت مبلغ مشخصی از خریدار این حق را به او می دهد که بتواند تا تاریخ مشخصی یک دارایی معین را به قیمتی که در قرارداد مشخص می شود به فروشنده اختیار معامله، بفروشد یا از او خریداری کند. قرارداد اختیار شامل اطلاعاتی به شرح زیر می باشد.

دارایی پایه: به آن دارایی که خریدار طبق قرارداد، اختیار معامله آنرا بدست می آورد دارایی پایه می گویند. دارایی پایه ممکن است یک دارایی مالی مانند سهام یا دارایی های فیزیکی باشد.

اندازه قرارداد: هر اختیار معامله تعداد مشخصی از دارایی پایه را شامل می شود. برای مثال در اغلب بورسها هر قرارداد اختیار معامله شامل اختیار معامله 100 سهم می باشد.

نوع قرارداد: یک قرارداد اختیار معامله می تواند اختیار خرید(Call Option) یا اختیار فروش(Put Option) باشد. بنابراین برای یک شخص چهار حالت می تواند رخ دهد. یک معامله گر اختیار، می تواند خریدار یا فروشنده اختیار باشد. خریدار اختیار معامله می تواند اختیار خرید را خریداری کند یا اختیار فروش را خرید کند. همین طور فروشنده اختیار ممکن است اختیار فروش را بفروشد یا اختیار خرید را بفروشد.

قیمت اعمال: قیمتی است که خریدار می تواند به آن نرخ، دارایی پایه را بخرد یا بفروشد.

تاریخ سررسید: تاریخ انقضای قرارداد اختیار معامله است. خریدار نهایتا می تواند تا تاریخ سررسید نسبت به خرید یا فروش دارایی پایه طبق قرارداد اقدام کند. بنابراین اختیار معامله پس از تاریخ انقضاء بدون ارزش است و معتبر نمی باشد.

همانگونه که قبلا نیز اشاره شد فروشنده اختیار معامله مبلغی را از خریدار دریافت می کند و به او این حق را می دهد تا تاریخ مشخصی طبق قرارداد با او معامله کند. پس خریدار الزامی به معامله ندارد اما اگر تصمیم به معامله گرفت فروشنده اختیار، موظف است که طبق قرارداد معامله را انجام دهد.

سود و زیان خریدار و فروشنده اختیار

برای درک بهتر موضوع اجازه دهید با یک مثال شروع کنیم. فرض کنید که قیمت سهم یک شرکت در حال حاضر 270 تومان است و یک معامله گر پیش بینی می کند که قیمتها رو به افزایش باشند. این شخص، اختیار فروش به میزان 100 سهم از سهام مذکور را منتشر می کند و همه اختیار فروش ها را به یک شخص دیگر می فروشد. فروشنده به ازای اختیار فروش هر سهم مبلغ 20 تومان از خریدار اختیار، دریافت می کند و به او این حق را می دهد که تا سه ماه دیگر هر زمان که تمایل داشت سهم مورد نظر را به مبلغ 270 تومان به او بفروشد. بنابراین اگر در طول این سه ماه قیمت سهم بیش از 270 تومان باشد خریدار اختیار فروش، از حق خود استفاده نمی کند. چرا که می تواند سهام خود را در بازار بیش از این مبلغ بفروش برساند. همچنین اگر قیمت پایین تر از قیمت اعمال یا همان 270 تومان باشد می تواند سهام مذکور را از بازار تهیه کرده و به فروشنده اختیار فروش، بفروشد.

در این مثال کل سود فروشنده اختیار 100 تا 20 تومان معادل 2000 تومان است. اما اگر قیمتها بر خلاف پیش بینی او نزول کنند حداکثر زیان او برابر با 270 تومان است. زیرا در بدترین حالت، قیمت سهم به صفر می رسد و خریدار اختیار، یک سهم بی ارزش را به قیمت 270 تومان به فروشنده اختیار می فروشد. سود و زیان خریدار و فروشنده اختیار معامله می تواند چهار حالت داشته باشد که در زیر آمده است.

زمانیکه یک شخص اختیار فروش را می فروشد. همانگونه که در مثال بالا مشاهده شد حداکثر سود فروشنده اختیار، مبلغ فروش ورقه اختیار است و حداکثر زیان او به میزان قیمت اعمال است. اما حداکثر سود خریدار اختیار فروش قیمت اعمال و حداکثر زیان او قیمت ورقه اختیار فروش است. همانگونه که مشاهده شد روابط سود و زیان فروشنده و خریدار کاملا برعکس یکدیگر هستند. این رابطه را در شکل زیر می بینید که در آن S قیمت اعمال و خط آبی رنگ، قیمت دارایی پایه می باشد.

نمودار سود و زیان فروشنده قرارداد اختیار فروش و خریدار قرارداد اختیار فروش

دو حالت دیگر زمانی است که یک شخص اختیار خرید را می فروشد. در این حالت حداکثر سود فروشنده اختیار، مبلغ فروش ورقه اختیار و حداکثر زیان او بی نهایت است. زیرا قیمت یک سهم تا بی نهایت می تواند رشد کند و اگر خریدار اختیار، تصمیم به خرید بگیرد فروشده الزام دارد صرف نظر از اینکه قیمت بازار سهم چقدر است سهم را به قیمت اعمال به او واگذار کند. بنابراین حداکثر سود خریدار اختیار خرید، بی نهایت است و حداکثر زیان او به میزان مبلغی است که به فروشنده اختیار پرداخته است. این رابطه را در شکل زیر می بینیم.

نمودار سود و زیان خریدار اختیار خرید و فروشنده اختیار خرید

پس اگر شخصی پیش بینی کند که قیمتها ممکن است نزولی باشند، دو موقعیت در بازار اختیار معامله اتخاذ می کند. او می تواند اختیار خرید را بفروشد یا اختیار فروش را بخرد. برعکس اگر پیش بینی او از قیمتها صعودی باشد ممکن است اختیار خرید را بخرد یا اختیار فروش را بفروشد.

انواع اختیار معامله

اختیار معامله انواع اختیار معامله سهام مختلفی دارند. از پر کاربردترین آنها می توان به اختیار معامله اروپایی و اختیار معامله آمریکایی اشاره کرد. در اختیار معامله اروپایی، خریدار اختیار تنها در سررسید می تواند اختیار خود را استفاده کند. اما در نوع آمریکایی خریدار اختیار می تواند هر زمان تا سررسید از اختیار خود استفاده کند. انواع دیگر اختیارها مانند اختیار معامله آسیایی و اختیار معامله برمودا نیز وجود دارند که ممکن است در بورسهای مختلف مورد معامله قرار گیرند. بر خلاف اختیار معامله آمریکایی و اروپایی که خریدار اختیار در قیمت مشخصی می تواند اختیار خود را اعمال کند در اختیار معامله آسیایی، قیمت اعمال میانگین قیمت دارایی پایه در دوره نگهداری اختیار معامله است. همچنین اختیار معامله برمودا ترکیبی از اختیار معامله آمریکایی و اروپایی است. در این نوع اختیار معامله، خریدار تا سررسید می تواند فقط در تاریخ های مشخصی که معمولا اولین روز هر ماه است اختیار خود را اعمال کند.

ریسک اختیار معامله

اختیار معامله ها ابزارهای پوشش ریسک هستند اما از آنجاییکه قیمت آنها در بازار بورس دائما در حال تغییر است خود این ابزار مالی نیز دارای ریسک می باشد. جهت انداره گیری ریسک اختیار معامله از مقیاس هایی استفاده می شود که با حروف یونانی نشان داده می شوند و معروف به Greeks هستند. این مقیاس های اندازه گیری به شرح زیر می باشند.

دلتا: نشان دهنده میزان تغییر قیمت اختیار معامله نسبت به تغییر یک واحد از قیمت دارایی پایه است. در واقع دلتا حساسیت اختیار را نسبت به دارایی پایه می سنجد. در محاسبه دلتا برای اختیار خرید عددی بین صفر تا یک و در اختیار فروش عددی بین صفر و منفی یک حاصل می شود.

تتا: این مقیاس نسبت کاهش قیمت اختیار معامله را به کاهش زمان تا سررسید محاسبه می کند. هر چه سررسید اختیار بیشتر باشد ارزش اختیار نیز بیشتر است. بنابراین هر روز که به سررسید اختیار نزدیکتر می شویم از ارزش اختیار معامله کاسته می شود. زمانیکه اختیار معامله در سود است تتا افزایش می یابد و زمانی که در زیان است تتا کاهشی است. معمولا تتا برای موقعیت های خرید اختیار خرید و خرید اختیار فروش، منفی و برای فروش اختیار خرید و فروش اختیار فروش، مثبت است.

گاما: نشان دهنده نرخ تغییر بین دلتا و قیمت دارایی پایه است. گاما به ما می گوید اگر یک واحد، قیمت دارایی پایه تغییر کند دلتا چقدر تغییر خواهد کرد. هر چقدر گاما بیشتر باشد تغییرات دلتا برای یک دارایی بیشتر خواهد بود.

وگا: نشان دهنده میزان تغییرات قیمت اختیار معامله به میزان نوسان دارایی پایه است.

رو: این مقیاس، میزان تغییر قیمت اختیار نسبت به یک درصد تغییر در نرخ بهره را نشان می دهد.

چگونه وارد بازار اختیار معامله بورس تهران شویم؟

در بورس تهران اختیار معامله سهام بیش از 10 شرکت بورسی با سررسیدهای مختلف منتشر شده است. انداره هر قرارداد اختیار معامله 1000 سهم است. گر چه معمولا اختیار معامله ها گران هستند اما با توجه به نوسان بالای قیمت سهام در بورس تهران اتخاذ موقعیت خرید در اختیار معامله ها راهکار بسیار معقولی بنظر می رسد. با این وجود در حال حاضر معاملات اختیارها بسیار جزئی می باشند و غیر از یکی دو مورد مابقی سررسیدها بدون معامله هستند. با این حال اگر تمایل دارید معاملات حرفه ای تری نسبت به سایرین داشته باشید و سرمایه گذاری خود را بهتر مدیریت کنید می توانید وارد معاملات این نوع ابزار مالی شوید. برای مثال بعنوان یک استراتژی ساده می توانید اختیار فروش سهامی را که دارید خریداری کنید. بدین صورت ریسک خود را بر روی قیمت اعمال منهای قیمت خرید اختیار، ثابت نگه داشته اید.

جهت معامله اختیار ابتدا بایستی کد بورسی خود را بصورت آنلاین دریافت کنید. این همان کد بورسی می باشد که با آن می توانید سهام خرید و فروش کنید. بنابراین اگر قبلا کد بورسی سهام را دریافت کرده اید نیازی به دریافت کد معاملاتی دیگری ندارید. اما از آنجاییکه بایستی بیانیه ریسک را امضا کنید تنها یکبار نیاز است تا بصورت حضوری به دفاتر کارگزاری مراجعه کنید.

اختیار معاملات را نیز می توان مانند سهام بصورت آنلاین معامله کرد. اما معاملات آنها در پلتفرمی غیر از پلتفرم آنلاین سهام انجام می شود. بنابراین باید نام کاربری و کلمه عبور دیگری از کارگزار دریافت کنید.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.